افغانستانیها در ایران
افغانستانیها در ایران به آن دسته از مهاجران و پناهجویانی گفته میشود که در پی جنگهای طولانی، ناامنی و نبود اشتغال در افغانستان به کشور ایران مهاجرت کردهاند.
کل جمعیت | |
---|---|
۶ میلیون (برآورد)[۱] | |
مناطق با جمعیت چشمگیر | |
استان تهران، استان خراسان رضوی، استان قم، استان اصفهان، استان کرمان، استان فارس | |
زبانها | |
فارسی دری، پشتو، ازبکی، ترکمنی و سایر زبانهای افغانستان | |
دین | |
اسلام (سنی و شیعه) | |
![](http://up.wiki.x.io/wikipedia/commons/thumb/9/94/Afghanistan_Iran_Locator.png/220px-Afghanistan_Iran_Locator.png)
بیشتر مهاجرت افغانستانیها به ایران در سالهای جنگ ایران و عراق و همزمان با جنگهای داخلی افغانستان اتفاق افتاد. سید روحالله خمینی رهبر وقت جمهوری اسلامی ایران دستور داد مرزها برای ورود مهاجران افغانستانی باز شود و بسیج و ارگان تازه تأسیس سپاه پاسداران را دستور داد تا با افغانستانیهای مهاجر همکاری کنند. به تدریج حدود سه میلیون افغانستانی وارد ایران شدند.[۲] بسیاری از این مهاجران که در دهههای پیشین به ایران مهاجرت کرده بودند در بخشهای اقتصادی مشغول به کار شدند.[۳]
احمد وحیدی، وزیر کشور، در حاشیه جلسه هیئت دولت در ۵ مهر ۱۴۰۲، تعداد اتباع افغانستانی در ایران را ۵ میلیون نفر اعلام کرد.[۴] حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه وقت نیز در آیین گرامیداشت روز دانشجو در ۱۹ آذرماه در جمع دانشجویان دانشگاه تهران تعداد مهاجران افغانستانی در ایران را ۵ میلیون نفر اعلام کرد.[۵][۶]
همچنین در ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳، استاندار تهران از حضور ۵۰ درصد از اتباع کل کشور در استان تهران خبر داد.[۷]
در ۲۱ بهمن ماه ۱۴۰۲، مرزبانان هنگ مرزی تایباد اعلام کردند که طی ۱۵ روز اول بهمنماه جاری ۲۰ هزار نفر از اتباع کشور افغانستان را که در داخل کشور حضور داشتند از طریق مرز دوغارون اخراج و تحویل نماینده کشور افغانستان دادند.[۸]
رضامراد صحرایی، وزیر آموزش و پرورش وقت نیز در مجتمع امیر کمندی شهرستان بهارستان در آئین بازگشایی مدارس در نخستین روز سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲، خبر از تحصیل ۶۰۰ هزار دانشآموز اتباع در مدارس ایرانی داد.[۹]
محمود احمدی بیغش، نماینده شازند در مجلس شورای اسلامی درخصوص پدیده مهاجرت در کشور به روزنامه جمهوری اسلامی گفته است: «طرح سازمان ملی مهاجرت با دادن تابعیت سیاسی به افغانستانیهای مقیم ایران، تنها به دنبال انتقال جمعیت و قانونی کردن حضور میلیونها تبعه افغان در ایران بدون هرگونه نگرانی در خصوص مهاجرت سالانه ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار ایرانی متخصص و وضعیت میلیونها ایرانی خارج از کشور است.»[۱۰]
احمدیبیغش در ادامه خاطرنشان کرده است: «رصد فضای سیاستگذاری و اجرایی کشور در برابر بالا رفتن بیقاعده و غیرطبیعی اتباع افغانستان در ایران موید این موضوع است که نهتنها اراده جدی در دستگاههای اجرایی متولی برای کنترل و مقابله با ورود بیقاعده و غیرقانونی افغانها به ایران وجود ندارد که با نادیده انگاشتن تعمدی آسیبهای گسترده اجتماعی، امنیتی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ناشی از حضور بیش از ۸ تا ۱۰ میلیون تبعه افغانستان در ایران، به سمت تسهیل ورود و اقامت آنها در کشور هستند بهگونهایکه مجلس شورای اسلامی یازدهم در آبان ۱۱ کلیات طرح سازمان ملی مهاجرت را تصویب کرد.»[۱۱]
یکی از کارشناس مذهبی نیز به نام سید حسین حسینی قمی در یک برنامه تلویزیونی پیشنهاد کرد به مهاجران افغانستانی متدین و پیرو اهل بیت، شناسنامه ایرانی داده شود تا هویت ایرانی داشته و بتوانند حق رأی داشته باشند. موضوعی که بازخوردهای متنوعی را چه در فضای مجازی و چه در سطح جامعه به همراه داشت.[۱۲]
پیشینه و زمینهها
ویرایشبا آغاز درگیریهای میان شوروی سابق و مجاهدین افغان در بیش از ۵۰ سال پیش، بسیاری از مردم افغان برای فرار از جنگ و فقر به کشورهای دیگر پناهنده شدند که بیشترین سهم مربوط به پاکستان و ایران بود. بعد از انقلاب جمهوری اسلامی در ایران و آغاز جنگ ایران و عراق مهاجرت مردم افغانستان به ایران افزایش یافت.
بسیاری از مهاجران در استان خراسان و مناطق تربت جام، تربت حیدریه و مشهد مهاجرت کرده و سپس کمکم به دیگر استانهای ایران از جمله تهران، اصفهان، قم، فارس و یزد رفته و ساکن شدند. پس از پایان جنگ ایران و عراق و سقوط حکومت کمونیستی در افغانستان حضور مهاجران افغانستانی رو به کاهش رفت اما با تسلط طالبان بر افغانستان و پس از آن با آغاز جنگ میان آمریکا و طالبان مهاجرتهای قانونی و غیرقانونی به ایران افزایش یافت و در سال ۱۳۸۹ تخمین زده شد که بیش از ۳ میلیون مهاجر افغانستانی در ایران چه به صورت قانونی و چه غیرقانونی زندگی میکند.[۱۳]
با قدرت گرفتن مجدد طالبان در افغانستان در سال ۲۰۲۱، صدها هزار افغان دیگر به ایران مهاجرت کردند.[۱۴] شماری از استانهای ایران تردد اتباع افغانستانی را ممنوع اعلام کردهاند.[۱۵][۱۶]
جمعیتشناسی
ویرایشطبق گزارش سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ که از سوی مرکز آمار ایران انتشار یافته است ۱ میلیون و ۵۸۳ هزار و ۹۷۹ نفر که ۱٫۹۸ درصد جمعیت کل ایران میشود را اتباع افغانستانی تشکیل میدهد.[۱۷] این تعداد امروزه شش میلیون نفر نیز گمانه زنی شده است.[۱۸][۱۹]
قومیت و مذهب
ویرایشدر ایران سرشماری مهاجران افغانستانی بر اساس قومیت صورت نمیگیرد اما طبق صحبتهایی که معاون اداره کل اتباع خارجه در سال ۹۶ داشته است گفته شده که ۷۰ درصد اتباع خارجه که در ایران زندگی میکنند شیعهمذهب و مابقی اهل سنت هستند.[۲۰] سازمان ملل در گزارشی که در سال ۲۰۱۵ به نشر رسانید، عنوان کرده است که بیشتر مهاجران افغانستانی در ایران از قومیت هزاره که شیعهمذهب هستند تشکیل میدهد.[۲۱] از دیگر اقوام افغانستانی ساکن در ایران میتوان به اقوام تاجیک، پشتون و اُزبک اشاره کرد و نام برد.
ترکیب جنسیتی
ویرایشطبق سرشماری ۱۳۹۵ مرکز آمار ایران ۸۴۵٬۲۶۷ نفر از جمعیت اتباع افغانستان در ایران را مردان و ۷۳۸٬۷۱۲ تن دیگر را زنان تشکیل میدهد. طبق این گزارش ۵۳ درصد از جمعیت اتباع افغانستان در ایران را مردان و ۴۷ درصد دیگر را زنان تشکیل میدهد.[۲۲]
استان | جمعیت بر حسب جنسیت | استان | جمعیت بر حسب جنسیت | استان | جمعیت بر حسب جنسیت | |||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
مرد | زن | مرد | زن | مرد | زن | |||
آذربایجان شرقی | ۷۶ | ۶۳ | خراسان شمالی | ۵۵ | ۳۸ | کهگیلویه و بویراحمد | ۸۹۶ | ۶۰۷ |
آذربایجان غربی | ۵۲ | ۵۵ | خوزستان | ۳٬۶۷۱ | ۲٬۶۱۹ | گلستان | ۹٬۶۰۲ | ۸٬۶۷۱ |
اردبیل | ۱۵ | ۲۰ | زنجان | ۲۳ | ۱۷ | گیلان | ۲۱۸ | ۹۱ |
اصفهان | ۹۴٬۷۷۳ | ۸۸٬۳۵۱ | سمنان | ۱۸٬۵۳۵ | ۱۶٬۸۷۴ | لرستان | ۶۳ | ۳۶ |
البرز | ۴۵٬۵۴۸ | ۳۸٬۷۷۳ | سیستان و بلوچستان | ۱۴٬۱۶۳ | ۱۲٬۶۸۳ | مازندران | ۱٬۸۱۸ | ۸۰۵ |
ایلام | ۱۲ | ۱۷ | فارس | ۶۱٬۱۹۸ | ۴۸٬۰۴۹ | مرکزی | ۱۵٬۲۹۰ | ۱۳٬۹۶۷ |
بوشهر | ۱۹٬۳۸۶ | ۱۰٬۳۰۵ | قزوین | ۹٬۵۹۲ | ۸٬۸۰۹ | هرمزگان | ۱۴٬۳۰۱ | ۹٬۸۹۴ |
تهران | ۲۷۴٬۷۸۰ | ۲۴۰٬۷۸۷ | قم | ۴۸٬۷۵۹ | ۴۷٬۶۰۸ | همدان | ۱۳۵ | ۸۲ |
چهارمحال و بختیاری | ۶۰ | ۳۱ | کردستان | ۱۳ | ۵ | یزد | ۲۸۲۸۶ | ۲۳۴۵۷ |
خراسان جنوبی | ۲٬۶۱۹ | ۲٬۴۲۶ | کرمان | ۶۹٬۹۰۶ | ۵۵٬۵۰۵ | |||
خراسان رضوی | ۱۱۱٬۳۹۶ | ۱۰۸٬۰۴۶ | کرمانشاه | ۲۶ | ۲۱ |
تفکیک سنی
ویرایشطی سرشماری سال ۱۳۹۵ حدود ۴۶ درصد مهاجران افغانستانی در ایران زیر ۲۰ سال و حدود ۶۷ درصد از آنان زیر ۳۰ سال سن دارند. با توجه به حضور ۴۰ ساله این مهاجران در ایران بسیاری از مهاجرین احتمال میروند که متولد شده ایران باشند. طبق این سرشماری جمعیت مهاجران افغانستانی از مردم بومی ایران جوانتر هست (۳۱ درصد ایرانیان زیر ۲۰ سال و ۴۹ درصد ایرانیان زیر ۳۰ سال هستند). یکی از دلایل اصلی آن را میتوان به آمار بالای زاد و ولد و پایین بودن سن ازدواج در این جمعیت را نام برد.[۲۲]
ردهٔ سنی | جمعیت | ردهٔ سنی | جمعیت | ||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
مرد | زن | کل | مرد | زن | کل | ||
۰–۴ ساله | ۹۰٬۱۲۴ | ۸۵٬۲۰۴ | ۱۷۵٬۳۲۸ | ۴۰–۴۴ ساله | ۴۴٬۰۷۷ | ۳۳٬۵۶۶ | ۷۷٬۶۴۳ |
۵–۹ ساله | ۹۸٬۲۸۸ | ۹۳٬۰۹۹ | ۱۹۱٬۳۸۷ | ۴۵–۴۹ ساله | ۳۴٬۸۸۳ | ۲۷٬۹۸۳ | ۶۲٬۸۶۶ |
۱۰–۱۴ ساله | ۹۴٬۷۷۹ | ۸۸٬۹۷۶ | ۱۸۳٬۷۵۵ | ۵۰–۵۴ ساله | ۳۰٬۴۷۴ | ۲۲٬۳۲۹ | ۵۲٬۸۰۳ |
۱۵–۱۹ ساله | ۸۹٬۹۰۱ | ۸۳٬۱۷۹ | ۱۷۳٬۰۸۰ | ۵۵–۵۹ ساله | ۲۰٬۶۷۲ | ۱۴٬۰۳۶ | ۳۴٬۷۰۸ |
۲۰–۲۴ ساله | ۹۳٬۰۲۸ | ۸۶٬۹۷۳ | ۱۸۰٬۰۰۱ | ۶۰–۶۴ ساله | ۱۶٬۳۸۷ | ۹٬۷۴۶ | ۲۶٬۱۳۳ |
۲۵–۲۹ ساله | ۸۵٬۷۹۶ | ۷۶۲۷۹ | ۱۶۲٬۰۷۵ | ۶۵–۶۹ ساله | ۹٬۴۳۶ | ۵٬۶۲۶ | ۱۵٬۰۶۲ |
۳۰–۳۴ ساله | ۶۶٬۱۷۹ | ۵۵٬۲۵۲ | ۱۲۱٬۴۳۱ | ۷۰–۷۴ ساله | ۶٬۵۸۹ | ۳٬۸۲۶ | ۱۰٬۴۱۵ |
۳۵–۳۹ ساله | ۵۶٬۹۱۰ | ۴۸٬۵۴۵ | ۱۰۵٬۴۵۵ | ۷۵ ساله و بیشتر | ۷٬۷۴۴ | ۴٬۰۹۳ | ۱۱٬۸۳۷ |
پراکندگی
ویرایشاقامت مهاجران افغانستانی در شانزده استان ایران ممنوع است و به جز سه استان قم، البرز، تهران (به جز منطقهٔ خُجیر در منطقهٔ ۱۳) در مابقی استانها در بعضی شهرستانها فقط حق اقامت دارند. فاطمه اشرفی دلیل محدودیت عبور و مرور پناهندگان افغانستانی در ایران را اجازهٔ دولت ایران طبق کنوانسیون ۱۹۵۱ حقوق پناهندگان برای ایجاد محدودیت جا به جایی و ایاب و ذهاب مهاجران خارجی در کشور خود را براساس منافع ملی و مسائل امنیتی عنوان کرده است.[۲۵]
استان | جمعیت | استان | جمعیت | استان | جمعیت |
---|---|---|---|---|---|
تهران | ۵۱۵٬۵۶۷ | سیستان و بلوچستان | ۲۶٬۸۴۶ | آذربایجان غربی | ۱۰۷ |
خراسان رضوی | ۲۱۹٬۴۴۲ | هرمزگان | ۲۴٬۱۹۵ | لرستان | ۹۹ |
اصفهان | ۱۸۳٬۱۲۴ | قزوین | ۱۸٬۴۰۱ | خراسان شمالی | ۹۳ |
کرمان | ۱۲۵٬۴۱۱ | گلستان | ۱۸٬۲۷۳ | چهارمحال و بختیاری | ۹۱ |
فارس | ۱۰۹٬۲۴۷ | خوزستان | ۶٬۲۹۰ | کرمانشاه | ۴۷ |
قم | ۹۶٬۳۶۷ | خراسان جنوبی | ۵٬۰۴۵ | زنجان | ۴۰ |
البرز | ۸۴٬۳۲۱ | مازندران | ۲٬۶۲۳ | اردبیل | ۳۵ |
یزد | ۵۱٬۷۴۳ | کهگیلویه و بویراحمد | ۱٬۵۰۳ | ایلام | ۲۹ |
سمنان | ۳۵٬۴۰۹ | گیلان | ۳۰۹ | کردستان | ۱۸ |
بوشهر | ۲۹٬۶۹۱ | همدان | ۲۱۷ | ||
مرکزی | ۲۹٬۲۵۷ | آذربایجان شرقی | ۱۳۹ |
چالشها
ویرایشاقامت
ویرایشمهاجران قانونی افغانستان در ایران در دو دسته کارت آمایش و گذرنامهٔ اقامتی حق اقامت در ایران دارند. مهاجران افغانستانی که به عنوان پناهنده شناخته میشوند و به اصطلاح کارت آمایش دارند. هر ساله تحت طرحی به نام طرح آمایش اقامت آنها به مدت ۱ ساله تمدید میشود و هزینهٔ آن در آخرین طرح آمایش که در سال ۱۳۹۵ صورت گرفت به شرح زیر هست:[۲۶]
- ۸ هزار تومان برای جعاله.
- ۱۷ هزار تومان تعرفهٔ کارت آمایش (برای هر نفر).
- کارت کار (برای مردان بالای ۱۸ و زیر ۶۰ سال) ۲۸۷٬۵۰۰ تومان برای صدور - ۲۰۷٬۰۰۰ برای تمدید.
- بین ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تومان حق به کار گماری (برای هر فرد شاغل).
- بین ۹ هزار تا ۳۷ هزار تومان حق بیمهٔ حوادث (برای افراد کارتدار اجباری و برای خانوار اختیاری).
- عوارض شهرداری: در سال ۱۳۹۵ در تهران، میزان عوارض شهرداری از هر خانواده دو نفرهٔ خارجی مقیم تهران ۱۵۰ هزار تومان، خانوادههای ۳ و ۴ نفره ۲۰۰ هزار تومان و خانوادههای بیش از ۴ نفر ۲۵۰ هزار تومان به عنوان مالیات و عوارض در سال گرفته میشود.[۲۷]
این دسته از مهاجران فقط حق تردد در استانی را دارند که کارتشان از آنجا صادر شده است و برای سفر به بیرون از استان باید برگهٔ تردد بین استانی که ۱۵ هزار تومان میشود دریافت کنند.[۲۸]
مناطق ممنوعه
ویرایشحضور اتباع افغانستانی در شانزده استان بهطور کامل ممنوع و در ۱۲ استان دیگر نیز در برخی شهرها و منطقهها اقامت آنها ممنوع هست.[۲۹][۳۰][۳۱] دولت ایران محدود کردن یا گشایش برای حضور اتباع افغانستانی در استانها را تصمیمی عنوان کرد که بر اساس پارامترهایی نظیر بحث معیشت، اشتغال و کار، تورم و بیکاری و غیره از سوی مدیران استانها اتخاذ میشود.[۳۲]
استان | مناطق ممنوعه |
---|---|
آذربایجان شرقی | در سطح استان |
آذربایجان غربی | در سطح استان |
اردبیل | در سطح استان |
اصفهان | در شهرستانهای نطنز، فریدن، فریدون شهر، سمیرم، چادگان، خوانسار، دهاقان، نائین، گلپایگان، خوروبیابانک، اردستان و بخش ابوزید از شهرستان آران و بیدگل |
ایلام | در سطح استان |
بوشهر | در سطح استان |
تهران | منطقه خجیر در منطقه ۱۳ شهرداری تهران |
چهارمحال و بختیاری | در سطح استان |
خراسان جنوبی | در شهرستانهای مرزی نهبندان، سربیشه، درمیان، قائنات، زیرکوه، فردوس، سرایان، طبس |
خراسان رضوی | در شهرستانهای مرزی تربت جام، قوچان، تایباد، خواف، سرخس، کلات نادری و درگز |
خراسان شمالی | در سطح استان |
خوزستان | در سطح استان |
زنجان | در سطح استان |
سمنان | در منطقه گرمسار و ورودی قصر بهرام، مرکز آزمایش معراج یک و منطقه دامغان از جاده جندق به طرف مرکز آزمایش سراج و در شهرستانهای شاهرود و دامغان |
سیستان و بلوچستان | در کل استان |
فارس | در شهرستانهای فیروزآباد، فراشبند، داراب، ارسنجان، فسا، مهر، رستم، خنج و نیریز |
قزوین | در کل استان به غیر از شهرستان قزوین |
کردستان | در سطح استان |
کرمان | در شهرستانهای عنبرآباد، بافت، منوجان، قلعه گنج، بم، فهرج، رودبار، فاریاب، نرماشیر، کهنوج، جیرفت، انار و ریگان |
کرمانشاه | در سطح استان |
کهگیلویه و بویراحمد | در سطح استان |
گلستان | در کل استان به غیر از شهرستانهای گرگان و گنبد کاووس |
گیلان | در سطح استان |
لرستان | در سطح استان |
مازندران | در سطح استان |
مرکزی | در شهرستانهای آشتیان، تفرش، فراهان، فرمهین، خمین، شازند، محلات، زرندیه، کمیجان و خنداب |
هرمزگان | در شهرستانهای ابوموسی و جاسک |
همدان | در سطح استان |
یزد | شهرستانهای خاتم و بافق |
اشتغال
ویرایشطبق آمارهای رسمی که در ایران به نشر رسیده، کارگران افغانستانی با جمعیت ۲ میلیونی حدود ۱۰ درصد بازار کار و بیش از ۳۰ درصد بازار کار مربوط به کارهای ساختمانی را در دست دارند. حضور کارگران افغانستانی در ایران اعتراض بعضی از کارگران ایرانی را برانگیخت و اعتراضهایی برای مقابله با اشتغال اتباع بیگانه و بیکاری خود به راه انداخت. دولت ایران نیز محدودیتهای متعددی از جمله ممنوعیت بهکارگیری کارگران خارجی در دستگاههای دولتی و عمومی غیردولتی را تعیین کرد و از تمامی دستگاههای دولتی، عمومی غیردولتی، شرکتها و پیمانکاران آنها خواسته که کارگران مورد نیاز خود را تنها از نیروی کار ایرانی تأمین کنند و مجازاتهای متعددی از جمله حبس و جزای نقدی را برای کارفرمایان متخلف تعیین کرد.[۳۳] با اینحال بسیاری از کارفرمایان مشاغل خصوصی ترجیح میدهند که از کارگران افغانستانی به دلیل نداشتن بیمه و بهرهوری بالا استفاده کنند.
قانون اشتغال
ویرایشطبق قانون کار ایران اتباع خارجی میتوانند فقط در شغلهای مجاز که از طرف دولت تعیین میشود با داشتن حق اقامت و مجوز کار فعالیت کنند. پروانه کاری که در اختیار اتباع خارجه قرار میگیرد برای یک سال معتبر بوده است. هزینهٔ پروانهٔ موقت کار در سال ۱۳۹۸ برای افرادی که برای بار نخست آن را میگیرند، ۴۰۰ هزار تومان و برای تمدید ۲۸۵ هزار تومان بود.[۳۴][۳۵] در صورتی که تبعهٔ خارجی بدون اجازهٔ حق کار در شغلی فعالیت داشته باشد، دولت کارفرما را به حبس یا جزای نقدی محکوم میکند.[۳۶][۳۷][۳۸] مدیرکل اتباع خارجهٔ سازمان تأمین اجتماعی مدعی شده است که در سال ۱۳۹۷ فقط ۵۰ هزار تن، مجوز پروانهٔ موقت کار گرفتهاند.[۳۹]
مجوز پروانهٔ کار در ایران به این دسته از افراد تعلق میگیرد:[۴۰]
۱. اتباع بیگانهای که به مدت ۱۰ سال در ایران حضور داشته باشد.
- اتباع بیگانه که همسر ایرانی دارد.
- مهاجران کشورهای بیگانه خصوصاً کشورهای اسلامی و پناهندگان سیاسی به شرط داشتن کارت معتبر مهاجرت یا پناهندگی و پس از موافقت کتبی وزارتخانههای کشور و امور خارجه.
جریمهٔ کارفرمایان
ویرایشطبق قانون کار ایران اگر کارفرمایانی، کارگران خارجی که فاقد پروانهٔ کار هستند یا مدت اعتبار پروانهٔ کارشان منقضی شده، یا اتباع بیگانه را در کاری غیر از آنچه در پروانهٔ کار آنها قید شده است یا در مواردی که رابطهٔ استخدامی تبعهٔ بیگانه با کارفرما قطع میگردد مراتب را به وزارت کار و امور اجتماعی اعلام ننمایند، بین ۹۰ تا ۱۸۰ روز حبس و بابت هر روز کار به اندازهٔ ۵ برابر حقوق یک کارگر در یک روز جریمه میشوند.[۴۱] این جریمه در سال ۱۳۹۹ طبق بند (ج) مادهٔ ۱۱ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت[۴۲] بر اساس بخشنامه سال ۱۴۰۳ اداره اشتغال اتباع خارجی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، میزان جریمه کارفرمایانی که از خدمات اتباع خارجی غیرمجاز و فاقد پروانه کار استفاده کنند، بابت هر روز اشتغال غیرمجاز مبلغ ۱۱ میلیون و ۹۴۳ هزار و ۶۴۰ ریال است.[۴۳]
مشاغل مجاز
ویرایشطبق قانون کار ایران مهاجران افغانستانی در ایران فقط در مشاغل زیر حق اشتغال دارند، مگر در شرایط خاصی که جایگزین ایرانی برای آن وجود نداشته باشد با اجازهٔ پروانهٔ کار موقت ۳ ماههٔ میتواند در شغلهای دیگری فعالیت کند.[۳۷] شغلهای مجاز برای اتباع افغانستانی در ایران حدود ۴۰۰ شغل بود که به ۶۶ شغل کاهش یافته است.[۴۴]
گروه کوره پزخانهها | گروه کارهای ساختمانی | گروه کارهای کشاورزی | سایر گروههای شغلی | شغلهای مجاز مختص استان تهران |
---|---|---|---|---|
|
|
|
|
|
تحصیلات
ویرایشیکی از مشکلاتی که مهاجران افغانستانی در ایران داشتند تحصیل کودکان در مدارس بود. کودکان قانونی با پرداخت هزینه در مدارس ثبتنام میشدند و کودکانی که اقامت قانونی نداشته بودند یا در مدارس خودگردان آموزش میدیدند یا از تحصیل بازمیماندند. در سالهای اخیر شرایط تحصیل کودکان با دستور آیتالله خامنهای رهبر ایران که در سخنرانی اردیبهشتماه ۱۳۹۴ که «هیچ کودک افغانستانی، حتی مهاجرینی که بهصورت غیرقانونی و بیمدرک در ایران حضور دارند، نباید از تحصیل بازبمانند و همهٔ آنها باید در مدارس ایرانی ثبتنام شوند» زمینهٔ ثبتنام بسیاری از کودکان افغانستانی در مدارس ایران مهیا شد و توانستند از حق تحصیل برخوردار شوند.[۴۶] این دستور علاوه بر فراهم کردن امکان تحصیل برای کودکان مهاجر بدون مدرک، باعث رایگان شدن تحصیل کودکان دارای مدرک اقامت قانونی و نیز تعیین تکلیف مدارس خودگردان نیز شد.[۴۷]
در سال ۱۳۹۶ حدود ۳۶۰ هزار دانش آموز افغانستانی در ۲۵ هزار و ۴۹۰ مدرسهٔ ایران تحصیل میکنند، رضوان حکیم زاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش در سال ۱۳۹۸ اعلان کرد که در حال حاضر حدود ۵۰۰ هزار دانشآموز خارجی در ایران در حال تحصیل هستند.[۴۸][۴۹] در سال تحصیلی ۱۳۹۸–۱۳۹۹ حدود ۵۰۳ هزار دانشآموز غیرایرانی در ۲۸ هزار مدرسهٔ ایران تحصیل کردند.[۵۰] دانشآموزان خارجی میتوانند تا سقف ۱۰ درصد در مدارس فنی و حرفهای به تحصیلات ادامه دهند.[۴۹] هزینهٔ تحصیل هر دانشآموز در یک سال تحصیلی حدود ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار و در هنرستانها بیش از ۲ میلیون پیشبینی میشود که حدود ۱۰ درصد کل هزینههای تحصیل افراد در ایران را کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل کمک میکند و مابقی را طبق مصوبهٔ دولت در سال ۹۳ جمهوری اسلامی ایران هزینه میکند.[۵۱][۵۲]
بهطور کلی میزان دسترسی کودکان مهاجر افغانستانی به تحصیل در مدارس ایران سیری صعودی داشته است. در سال ۱۳۷۵ فقط ۴۹ درصد از افراد زیر ۱۸ سال افغانستانی در ایران دسترسی به تحصیل داشتند. این رقم در سال ۱۳۹۵ به حدود ۶۹ درصد رسید. پوشش تحصیلی کودکان افغانستانی در مقطع ابتدایی به حدود ۷۱ درصد میرسد. اما رقم ترک تحصیل کودکان مهاجر در مقطع متوسطه بالا است و فقط ۴۱ درصد از کودکان بالای ۱۵ سال افغانستانی در مقطع متوسطه به تحصیل ادامه میدهند. ورود زودهنگام به بازار کار علت اصلی ترک تحصیل کودکان مهاجر افغانستانی در مقطع متوسطه اعلام شده است.[۵۳]
طبق اصل ۱۳۸ قانون اساسی کودکانی که بدون مدرک هویتی که از نظر سنی شرایط نامنویسی و تحصیل در نظام آموزشی رسمی کشور را دارند شناسایی و کارت ویژهای با عنوان «کارت حمایت تحصیلی» برای آنان صادر میشود.[۵۴]
تحصیلات دانشگاهی
ویرایشتحصیلات دانشگاهی برای اتباع افغانستانی در ایران رایگان نیست و بسیاری از دانشجویان برای تحصیلات دانشگاهی با مشکلات متعددی از جمله هزینه بالای تحصیل، مشکل تمدید روادید اقامتی، نداشتن سابقه کار بعد از پایان تحصیلات در ایران برای بازگشت به افغانستان، بیمهٔ دانشجویی، عدم صدور گواهینامه و عملکرد سلیقهای برای صدور، در نظر گرفته نشدن بودجهٔ مشخص برای ارگانهای مربوط به مهاجران جهت انجام فعالیتهای فرهنگی و … از جمله مشکلات اساسی هستند که دانشجویان با آن در گیر میباشند.[۵۵][۵۶] طی آماری که در سال ۱۳۹۵ منتشر شده بیش از ۱۱ هزار دانشجوی افغانستانی در دانشگاههای ایران مشغول به تحصیل هستند.[۵۷] مهاجران افغانستانی در ایران برای تحصیل در دانشگاه باید مدرک اقامتی خود را به دانشجویی تغییر دهند. در گذشته پس از اتمام تحصیلات پاسپورت تحصیلی فاقد اعتبار شده و دانشجوی فارغالتحصیل باید به کشورش بازمیگشت اما با اصلاحاتی که در سالهای اخیر صورت گرفته پس از تحصیل دانشجویانی که مدرک اقامت در ایران را داشتند میتوانند گذرنامهٔ دانشجویی خود را به عادی تغییر دهند.[۵۸] هرچند سازمان مهاجرت IOM برنامههایی را برای بازگشت تحصیل کردهها برای استفاده از تخصص آنها در افغانستان روی دست گرفته اما به دلیل مشکلاتی همچون نبود زیرساختها برای فعالیت در تخصصشان، استخدام نشدن در افغانستان به خاطر فساد و قومیت گرایی و وجود نا امنی و تهدید جانی بسیاری از فارغالتحصیلان از بازگشت به افغانستان صرف نظر میکنند.[۵۹]
رشتههای ممنوعه
ویرایشافغانستانیها اجازه ندارند بدون داشتن تابعیت ایران کار دولتی داشته باشند به همین دلیل تحصیل دانشجویان افغانستانی در رشتههای دانشگاهی که منجر به تعهد استخدامی از طرف دولت میشود ممنوع میباشد و فقط میتوانند در رشتههایی بجز رشتههای زیر و در دانشگاههایی که جزء مناطق ممنوعه برای افغانستانیها نباشد تحصیل کنند.[۳۰]
- فیزیک اتمی
- فیزیک هستهای
- فیزیک پلاسما
- فیزیک ذرات بنیادی
- مهندسی پلاسما
- مهندسی ایمنی (گرایش بازرسی فنی و حفاظت هواپیما)
- مهندسی تعمیر و نگهداری (بالگرد و هواپیما)
- مهندسی هوافضا
- مهندسی هوانوردی (خلبانی، ناوبری هواپیما، تعمیر و نگهداری هواپیما، خلبانی بالگرد و مراقبت پرواز)
- علوم نظامی
- الکترونیک هواپیمایی
- تعمیر و نگهداری هواپیما
- مخابرات هواپیما
- مراقبت پرواز
- فناوری اطلاعات IT (گرایش مخابرات امن)
- ماهواره
- مهندسی رایانه (گرایش رایانش امن)
- اکثر رشتههای فنی و حرفه ای
خدمات درمانی
ویرایشبیمه
ویرایشطبق توافقنامهای که میان سازمان امور پناهندگان، اداره امور اتباع و مهاجرین خارجی و بیمهٔ سلامت به امضا رسید طرح بیمه سلامت پناهندگان به تصویب رسید که طی آن بسیاری از مهاجران قانونی در ایران تحت پوشش بیمه قرار میگیرند. در آماری که در سال ۱۳۹۶ به نشر رسیده بیش از ۱۲۴ هزار اتباع افغانستان در ایران در طرح بیمه سلامت ثبت نام کردند که از این میان ۱۱۲ هزار تن را قشر بسیار آسیبپذیر و بیش از ۱٬۰۰۰ نفر دیگر دارای بیماریهای خاص بودهاند. تمامی هزینههای این پناهندگان از طرف کمیساریای عالی پناهندگان پرداخت میشود. ابن بیمه شامل خدمات بستری، خدمات پاراکلینیکی و خدمات سرپایی و فقط در بیمارستانهای دولتی تحت پوشش وزارت بهداشت هستند میشود.[۶۰][۶۱] هزینهٔ یک ساله بیمهٔ سلامت برای افراد آسیبپذیر و بیماران خاص حدود ۴٬۵۰۰ تومان و سایر مهاجرین ۴۶۰ هزار تومان میباشد.[۶۲][۶۳]
پیوند اعضا
ویرایشدر مرداد ۱۳۹۳ شورای عالی پیوند اعضا برای مقابله با قاچاق پیوند اعضا قانون ممنوعیت پیوند اعضا اتباع خارجی به تصویب رسید، این قانون اعتراضاتی را در فضای مجازی در پی داشت که با اصلاحاتی در اسفند ماه ۱۳۹۳ وزیر بهداشت ایران حسن هاشمی خبر آزاد شدن پیوند با اتباع افغانستانی را در صورتی که اتباع افغانستانی که در ایران ازدواج میکنند یا اینکه به صورت قانونی در ایران در حال زندگی هستند داد.[۶۴] مرگ دختر افغانستانی به نام لطیفه رحمانی ۱۲ ساله در سال ۱۳۹۵ که نیاز به پیوند کبد داشت در رسانهها بسیار بازتاب داشت که وزیر بهداشت ایران دلیل فوت او را پیشرفت بیماری او و پیش از آنکه عمل پیوند بخشی از کبد پدرش انجام شود عنوان کرد و از قانون منع پیوند اعضا اتباع خارجه نیز مجدداً حمایت کرد.[۶۵]
سازمان ملل
ویرایشسازمان ملل در ایران تنها از افغانستانیهای دارای کارت آمایش حمایت میکند و افغانستانیها دارای گذرنامه خانواری یا سرشماری هیچ حمایتی دریافت نمیکنند.
جرم و جنایت
ویرایشطبق آماری که در سال ۱۳۹۶ منتشر شده، بیش از ۵۰۰۰ زندانی از اتباع کشورهای خارجه در زندانهای ایران به سر میبرند.[۲۰] گزارشی که در سال ۱۳۹۲ به نشر رسیده ۸۸ درصد مجرمان خارجی را اتباع افغانستانی عنوان کرده است.[۲۰] این درحالی است که آنان ۹۶ درصد[۲۳] اتباع بیگانه را تشکیل میدهند؛ که بیشتر جرایم توسط مهاجرین غیرقانونی و جرم حمل مواد مخدر و پس از آن در حوزه نزاع و درگیری صورت گرفته است.[۶۶] اعدام عدهای از مهاجران افغانستانی که اکثراً به جرم حمل مواد مخدر دستگیرشده بودند باعث تنشهایی میان دو کشور شده و شهروندان افغانستان بارها علیه این اعدامها در شهرهای کابل و هرات دست به تظاهرات زدهاند.[۶۷]
ازدواج با ایرانیان
ویرایشتا سال ۱۳۹۵ طبق آمار منتشر شده نزدیک به ۲۴ هزار مورد ازدواج اتباع ایرانی با اتباع خارجه در ایران به ثبت رسیده و پیشبینی میشود که نزدیک به همین میزان ازدواج شرعی ثبت نشده صورت گرفته باشد.[۶۶] طبق ماده ۱۰۶۰ قانون مدنی ایران ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی با اجازه دولت هست و هر خارجی که بدون اجازه مذکور، با زن ایرانی ازدواج کند به حبس تأدیبی از یکسال تا سه سال محکوم خواهد شد.[۶۸] و ازدواج مستخدمان دولت که منصب مهمی دارند ممنوع میباشد.[۱۳]
در قانون ایران، زن افغانستانی که با مرد ایرانی ازدواج میکند، میتواند تابعیت ایران را بگیرد و کودکان این ازدواج نیز تبعه ایران خواهند بود.
برعکس، در صورت ازدواج مردان افغانستانی با زنان ایرانی، به این مردان و نیز فرزندان حاصل این ازدواج، تابعیت ایران تعلق نمیگیرد. در سال ۱۳۹۹ آییننامه اعطای تابعیت به فرزندان زنان ایرانی و مردان غیرایرانی، تصویب شد و دولت این آییننامه را برای اجرا به وزارتخانهها ابلاغ کرد. هر زن ایرانی که با مرد غیرایرانی ازدواج کرده بود و فرزند زیر ۱۸ سال داشت، میتوانست برای فرزند خود درخواست تابعیت بدهد.[۶۹] هرچند در عمل تعداد کمی (۲۰ هزار نفر از مجموع ۱۲۰ هزار تقاضا) توانستند تابعیت ایران بگیرند. این قانون در سال ۱۴۰۱ لغو شد.
قوانین تابعیتی ایران به دوران پیش از انقلاب اسلامی بازمیگردد. به گفته محسن کاظمپور از بنیانگذاران مؤسسه حقوقی داتیکان در تهران؛ تبعیضی که در این زمینه علیه خارجیها اعمال میشود تا حدی ریشه در احساسات ناسیونالیستی پس از انقلاب و جنگ هشت ساله بین ایران و عراق دارد؛ «ایران در حال جنگ با عراق بود و عراق از حمایت بسیاری از کشورهای خارجی برخوردار بود. همین باعث شد تا حکومت ایران نگرانی شدیدی از بابت احتمال نفوذ عوامل خارجی در نیروهای نظامی و ساختار حکومتی خود داشته باشد»[۷۰]
حق مالکیت
ویرایشطبق ماده ۵ قانون مدنی ایران اتباع خارجه از حقوق مربوط به مالکیت اموال منقول مگر در مواردی که دولت ممنوع نکرده باشد بهره ببرد اما طبق ماده ۱ آئیننامه چگونگی تملک اموال غیرمنقول مالکیت این دسته اموال فقط در اختیار افرادی قرار میگیرد که حق اقامت دائم در ایران داشته باشد. برای اتباع خارجه محدودیتهایی برای تملک وجود دارد مثال: این دسته افراد حق تملک اراضی (زمین - معدن) را ندارند و تملک املاک مسکونی آن هم تحت شرایط خاص (اجازه رسمی دولت ایران)، صورت پذیر است. بر اساس این قانون بهعلت آنکه بسیاری از اتباع افغانستانی در ایران اقامت موقت داشته (کارت آمایش + گذرنامه اقامتی) حق داشتن مالکیت بر اموال غیرمنقول را ندارند، فقط در شرایط خاصی که دولت اجازه میدهد.[۷۱]
داستانافغانستانیها درایران مسئله جدیدی نیست وحداقل عمری چند دههای دارد. . تاکنون رسماً حضور ۵ میلیون نفر مهاجرافغانستانی درایران تأیید شده که بخش زیادی از آنها بهصورت غیرقانونیدرایران حضوردارند وازامکانات رفاهی همچون آب، برق، گاز، سوخت، حمل و نقل، نان و آذوقهها، به صورت یارانههای پنهان دولتی استفاده میکنند.[۷۲]
بازگشت به افغانستان
ویرایشبسیاری از مهاجرین افغانستانی پس از سقوط طالبان از سال ۲۰۰۲ بدینسو به کشور خود بازگشتهاند.
۲۰۰۲ | ۲۰۰۳ | ۲۰۰۴ | ۲۰۰۵ | ۲۰۰۶ | ۲۰۰۷ | ۲۰۰۸ | ۲۰۰۹ | ۲۰۱۰ | ۲۰۱۱ | ۲۰۱۲ | ۲۰۱۳ | ۲۰۱۴ | ۲۰۱۵ | ۲۰۱۶ | |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
اختیاری | ۱۱۷٬۳۶۴ | ۱۲۴٬۶۱۵ | ۷۴٬۹۶۷ | ۲۲۵٬۸۱۵ | ۲۳۸٬۳۸۴ | ۱۵۵٬۷۲۱ | ۷۴٬۷۷۳ | --- | --- | --- | ۲۷۹٬۰۱۲ | ۲۱۷٬۴۸۳ | ۲۸۶٬۲۲۶ | ۳۱۶٬۴۱۵ | ۲۴۸٬۷۶۴ |
اجباری | ۴۲٬۳۶۰ | ۵۳٬۸۹۷ | ۷۹٬۴۱۰ | ۹۵٬۸۴۵ | ۱۴۶٬۳۸۷ | ۳۶۳٬۳۶۹ | ۴۰۶٬۵۲۴ | ۳۲۲٬۰۰۸ | ۲۸۶٬۶۶۲ | ۲۱۱٬۰۲۳ | ۲۵۰٬۷۳۱ | ۲۲۰٬۸۴۶ | ۲۱۸٬۵۶۵ | ۲۲۷٬۶۰۱ | ۱۹۴٬۷۶۴ |
مجموع | ۱۵۹٬۷۲۴ | ۱۷۸٬۵۱۲ | ۱۵۴٬۳۷۷ | ۳۲۱٬۶۶۰ | ۳۸۴٬۷۷۱ | ۵۱۹٬۰۹۰ | ۴۸۱٬۲۹۷ | --- | --- | --- | ۵۲۹٬۷۴۳ | ۴۳۸٬۳۲۹ | ۵۰۴٬۷۹۱ | ۵۴۴٬۰۱۶ | ۴۴۳٬۷۶۳ |
مهاجرت به کشور ثالث
ویرایشبسیاری از مهاجرین افغانستانی در ایران با بیهویتی، سردرگمی، بلاتکلیفی، فشارهای روحی و روانی و وضعیت بد اقتصادی و هزینههای بالای زندگی روبرواند. تحمل مشکلات و محدودیتهایی که در ایران با آنها مواجه میشوند و ناامیدی که از بهبود وضعیت در افغانستان دارند آنها را به فکر خروج از ایران و رفتن به یک کشور ثالث میاندازد.[۷۵][۷۶] طبق نظرسنجی که وزارت کشور ایران در سال ۱۳۹۵ گرفته بیش از ۶۰ درصد افغانستانیهایی که در ایران زندگی میکنند به فکر رفتن به سمت کشورهای اروپایی بودهاند.[۷۷]
حضور در جنگ
ویرایشتعدادی از مهاجران افغانستانی ایران در زمان جنگ ایران و عراق به جبهههای جنگ رفتند. بر اساس آمار رسمی حدود یکصد و چهل نفر از شهروندان افغانستان در دوران جنگ کشته و تعدادی نیز زخمی شدهاند.[۷۸] این رزمندگان نقشهای گوناگونی به عنوان پزشک، امدادگر، تعمیرکار، تخریبچی، نامهرسان و … بر عهده داشتهاند.[۳][۷۹]
جنگ سوریه
ویرایشبا گسترش جنگ سوریه عدهای از بازماندگان سپاه محمد که در افغانستان فعالیت داشتند به رهبری علیرضا توسلی در قالب تیپی به نام تیپ فاطمیون که خود را مدافع حرم میخواند تشکیل شد. این تیپ در ابتدا با حضور ۲۵ تن تشکیل شد و بعدها با افزایش سربازان به لشکر ارتقاء یافت. اعضای این لشکر همگی افغانستانی هستند و از مهاجرین افغانستانی ایران و سوریه تشکیل شده است.[۸۰]
مهاجران سرشناس
ویرایش- مریم منصف سیاستمدار افغانستانی متولد ۱۶ آبان ۱۳۵۹ در مشهد و از مهاجران افغانستانی میباشد که در سال ۱۳۹۶ به کانادا مهاجرت کرد و در کابینه دولت جاستین ترودو در سمت وزیر نهادهای دموکراتیک فعالیت میکند.[۸۱]
- احمد بهزاد: سیاستمدار افغانستانی متولد سال ۱۳۵۳ در هرات میباشد که به ایران مهاجرت و در مشهد زندگی میکرد و با سقوط طالبان به افغانستان بازگشت و در دو دوره مجلس نمایندگان افغانستان حضور داست. وی یکی از رهبران جنبش روشنایی میباشد.[۸۲]
- جعفر مهدوی: سیاستمدار افغانستانی، نماینده مردم کابل در مجلس نمایندگان افغانستان و عضو شورای عالی مردمی جنبش روشنایی میباشد. وی در یک سالگی به ایران مهاجرت کرد و تا مقطع دکترا در رشته جامعهشناسی در ایران به تحصیلات خود ادامه داد و حزب ملت افغانستان را نیز تأسیس کرد.
- گلبدین حکمتیار: سیاستمدار، فرمانده جهادی و نخستوزیر اسبق افغانستان میباشد که پس از سقوط حکومت مجاهدین به ایران مهاجرت کرد.
- محمد کاظم کاظمی: شاعر، نویسنده و مؤلف افغانستانی متولد ۱۳۴۶ در هرات میباشد. در سال ۱۳۶۴ به ایران مهاجرت کرد.
- حسن عبداللهی: سیاستمدار افغانستانی و وزیر اسبق شهرسازی در دوره دوم ریاست جمهوری حامد کرزی متولد ۱۳۵۵ در غور میباشد که در زمان جنگ با شوروی به ایران مهاجرت کرد. وی تحصیلات خود را در مدرک کارشناسی خود را در رشته جامعهشناسی از دانشگاه شیراز، مدرک کارشناسی ارشد خود را در دانشگاه تهران و مدرک دکترا خود را از دانشگاه تربیت مدرس تهران کسب کرد.[۸۳]
- شهربانو سادات: فیلمساز افغانستانی متولد ۱۳۶۹ در تهران میباشد که بعدها به افغانستان بازگشت. وی توانست در سال ۲۰۱۶ جایزه جانبی جشنواره کن را کسب کند.
- مریم الهه سرور: آواز خوان افغانستانی متولد ۱۳۶۸ در اصفهان میباشد وی پس از سقوط طالبان به افغانستان بازگشت. وی با حضور در برنامههای ستاره افغانستانی و استیج معروف شد.
- مژگان عظیمی: خواننده افغانستانی متولد ۱۳۷۲ در مشهد که با خواندن ترانه آیه مشهور شد.
- روحالله نیکپا: (زادهٔ ۱۵ ژوئن ۱۹۸۷ در ولایت بهسود) تکواندوکار اهل افغانستان است. او در المپیک پکن (وزن ۵۸ ک. گ) و المپیک لندن (وزن ۶۸ ک. گ) موفق به کسب مدال برنز شد. نیکپا نخستین و تنها ورزشکار افغانستان است که توانسته است در المپیک مدال بگیرد. نیکپا تکواندو را از سن ۱۰ سالگی در کابل آغاز کرد. در پی جنگ افغانستان، خانوادهٔ او به اردوگاههای پناهندگان افغانستانی در ایران مهاجرت کردند. پس از آن او به عضویت تیم تکواندوی پناهندگان افغانستانی در ایران درآمد. او در سال ۱۳۸۳ به کابل بازگشت و تمریناتش را برای آمادهسازی مسابقات المپیک پیگرفت. روحالله نیکپا تکواندو کار انجمن بنیانگذاران تکواندو پومسه در افغانستان در مسابقات آزاد کره که در آن بیشتر از ۳۰ کشور شرکت داشتند، با شکست دادن ورزشکارانی از کویت، بلژیک و ژاپن مقام سوم را به دست آورد.
در فرهنگ عمومی
ویرایشحضور بیش از سی و پنج سال از مهاجرین افغانستانی در ایران مورد توجه بسیاری از اهالی فیلمسازان قرار گرفته و فیلمها و سریالهای مختلفی در این موضوع ساخته شده است، بسیاری از فیلمها با واکنشهای مثبت و منفی روبرو شده است.
- باران: فیلم سینمایی، ساختهٔ مجید مجیدی در سال ۱۳۷۹. این فیلم داستان لطیف (حسین عابدینی) کارگر ساختمانی ایرانی است که عاشق دختری افغان به نام باران (زهرا بهرامی) میشود که با لباس مردانه در ساختمان کار میکند.
- چارخونه: مجموعه تلویزیونی طنز ساختهٔ محسن چگینی که در سال ۱۳۸۶ از شبکه ۳ ایران پخش شد و در آن شنبه با بازی (جواد رضویان) در نقش کارگر به ظاهر افغان و چهارشنبه (رضا شفیعی جم) به عنوان هم ولایتی او بازی میکردند.[۸۴]
- حیران: فیلمی ساخته شالیزه عارفپور در سال ۱۳۸۷ میباشد که داستان عاشق شدن ماهی دختری ایرانی با بازی باران کوثری و حیران پسری افغانستانی با بازی مهرداد صدیقان میباشد.[۸۵]
- چند متر مکعب عشق: فیلم سینمایی، داستان عاشقی بین یک دختر مهاجر افغانستانی به نام مرونا (حسیبا ابراهیمی) و پسری ایرانی به نام صابر (ساعد سهیلی) میباشد که در سال ۱۳۹۲ به کارگردانی و نویسندگی جمشید محمودی ساخته شد و توانست در هفدهمین جشن سینمای ایران برنده تندیس و دیپلم افتخار بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین فیلمنامه، بهترین بازیگر نقش اول مرد، بهترین تدوین، بهترین نقش مکمل مرد، بهترین طراحی صحنه و معرفی استعداد شود.[۸۶]
- سریال شیوع: یک سریال ۱۳ قسمتی که از شبکه یک در سال ۱۳۹۴ پخش شد و داستان حمله بیولوژیکی آمریکا از طریق یک شهروند افغانستانی به ایران را نقل میکرد. .[۸۷]
جستارهای وابسته
ویرایشپیوند به بیرون
ویرایش- عامل ۵۰ درصد جرائم عمدی اتباع هستند
- نقش اتباع افغانستانی در حادثه تروریستی راسک
- تجاوز هشت افاغنه در یافت آباد به یک دختر بچه ۱۳ ساله ایرانی
- تجاوز پدر و پسر افغانی به دختر ۶ ساله ایرانی
- آزار دختر بچه ۷ ساله ازسوی مرد افغان
- پرونده جنایی وحشتناک تجاوز ۸ افغانی به دختر ۲۰ ساله ایرانی
- بلای دردناکی که ۴ مرد افغان بر سر یک نوجوان ۱۶ ساله ایرانی آوردند
- ارتکاب ۱۰۰ قتل توسط اتباع خارجی در سال گذشته
منابع
ویرایش
- ↑ تابناک. «آمار مهاجران افغان در ایران ۶ میلیون است».
- ↑ «نگاهی متفاوت به زندگی مهاجران افغانستانی در ایران». جامجم آنلاین. ۱۳۹۲-۱۲-۱۱. دریافتشده در ۱۴۰۲-۰۶-۲۳.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ «وقتی «اسلام مرز ندارد»؛ افغانستان و تقدیم ۲ هزار شهید برای ایران». خبرگزاری فارس. ۲ مهر ۱۳۹۳.
- ↑ «وحیدی: مهاجرین افغانستانی چالش امنیتی برای ایران ندارند». ایسنا. ۲۰۲۳-۰۷-۱۳. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۸-۲۹.
- ↑ TABNAK، تابناک | (۱۴۰۲/۰۹/۱۹ - ۱۳:۴۹). «تعداد مهاجران افغانستانی به روایت امیرعبداللهیان». fa. دریافتشده در 2024-08-29. تاریخ وارد شده در
|تاریخ=
را بررسی کنید (کمک) - ↑ «۵ میلیون آواره افغانستانی در ایران هستند». مشرق نیوز. ۲۰۲۲-۰۳-۳۱. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۸-۲۹.
- ↑ «استاندار تهران: اتباع غیرمجاز دستگیر و از کشور خارج شوند». عصرایران. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۸-۲۹.
- ↑ «طرد ۲۰ هزار نفر از اتباع کشور افغانستان از طریق مرز دوغارون». ایسنا. ۲۰۲۴-۰۲-۱۰. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۸-۲۹.
- ↑ «صحرایی: 600 هزار دانشآموز اتباع در مدارس ایرانی تحصیل میکنند - تسنیم». خبرگزاری تسنیم. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۸-۲۹.
- ↑ «قرار است به میلیونها افغانستانی مقیم ایران تابعیت سیاسی داده شود؟». خبرآنلاین. ۲۰۲۳-۰۷-۰۴. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۸-۲۹.
- ↑ «هدیه دولت سیزدهم به میلیونها مهاجر غیرقانونی». روزنامه اینترنتی فراز. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۸-۲۹.
- ↑ «درخواست عجیب روحانی معروف: به مهاجرین افغانستانی شناسنامه ایرانی بدهید + فیلم». روزنامه دنیای اقتصاد. ۲۰۲۴-۰۸-۲۹. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۸-۲۹.
- ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ «دردسرهای حقوقی ازدواج با اتباع خارجی/ ثبت رسمی روزانه ۵ ازدواج!». خبرگزاری مهر. ۷ بهمن ۱۳۹۴.
- ↑ Negah, Freshta. "How Will I Feed My Family? Iranian Province Imposes New Job Restrictions On Afghan Migrants" (به انگلیسی). Retrieved 2023-09-27.
- ↑ https://help.unhcr.org/iran/how-can-i-seek-asylum-in-iran/what-are-the-movement-restrictions-for-afghan-and-iraqi-nationals-in-iran/
- ↑ «ایجاد ممنوعیت و بیاحترامی به شهروندان افغانستانی برای تأمین «میل به راحتی» ایرانیان؟». www.radiozamaneh.com. ۲۰۲۳-۰۴-۰۹. دریافتشده در ۲۰۲۳-۰۹-۲۷.
- ↑ «چند درصد جمعیت کشور اتباع خارجی هستند». وزارت تعاون، رفاه، کار. ۲۳ فروردین ۱۳۹۶. بایگانیشده از اصلی در ۱۵ اوت ۲۰۲۰. دریافتشده در ۱۶ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «پیشنهاد نماینده زابل برای تأمین حقآبه هیرمند؛ مهاجران افغان را دیگر نپذیریم». دیدبان ایران. ۲۰۲۳-۰۹-۲۷. دریافتشده در ۲۰۲۳-۰۹-۲۷.
- ↑ www.alef.ir https://www.alef.ir/news/4020702111.html. دریافتشده در ۲۰۲۳-۰۹-۲۷. پارامتر
|عنوان= یا |title=
ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ ۲۰٫۲ «۶ هزار خارجی میهمان زندانهای ایران/۸۸ درصد مجرمان خارجی افغانی هستند». وب سایت تسنیم. ۲ اردیبهشت ۱۳۹۲.
- ↑ «رنج مضاعف مهاجران هزارهٔ افغان در ایران و اروپا؛ گزارش از یورو نیوز». احیا نیوز. بایگانیشده از اصلی در ۹ آوریل ۲۰۱۹. دریافتشده در ۱۳ اکتبر ۲۰۱۹.
- ↑ ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ «مهاجران افغان و جامعهٔ ایرانی». بیبیسی فارسی. ۱۴ تیر ۱۳۹۶.
- ↑ ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ ۲۳٫۲ «جدول ۳- جمعیت برحسب جنس، استان و تابعیت (کل کشور)». مرکز آمار ایران. ۱۳۹۵. بایگانیشده از اصلی در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۷ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «جدول ۲- جمعیت برحسب جنس، سن و تابعیت (کل کشور)». مرکز آمار ایران. ۱۳۹۵.
- ↑ «تردد مهاجران افغان در شهرهای ایران: ممنوع یا با برگهٔ عبور و مرور». رادیو زمانه. ۱۳ تیر ۱۳۹۶.
- ↑ «اعلام هزینه صدور کارتهای آمایش و کار برای اتباع افغانستان». خبرگزاری تسنیم. ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۵.
- ↑ «اخذ عوارض از اتباع خارجی مقیم تهران». وزارت رفاه، تعاون، کار. ۲۷ مرداد ۱۳۹۵. بایگانیشده از اصلی در ۲۳ اوت ۲۰۱۷. دریافتشده در ۲۳ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «نرخ جدید صدور مدارک شناسایی». دفتر امور اتباع و مهاجرین. بایگانیشده از اصلی در ۲۳ اوت ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۸ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «حضور اتباع افغانستان در کدام استانها ممنوع است؟». ۸ صبح (ایران). ۱۶ فروردین ۱۳۹۶. بایگانیشده از اصلی در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۸ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ «رشتههای ممنوعه برای داوطلبان غیرایرانی در کنکور اعلام شد». وبگاه وزارت رفاه، تعاون و کار. ۲۴ مرداد ۱۳۹۶. بایگانیشده از اصلی در ۱۷ فوریه ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۶ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «جدول مناطق و رشتههای ممنوعه برای داوطلبان اتباع غیر ایرانی» (PDF). سایت سنجش. ۲۰۲۰. ص. ۵۲. بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۳۱ مارس ۲۰۲۰. دریافتشده در ۳ مارس ۲۰۲۱.
- ↑ «ممنوع شدن حضور افغانها در دو استان ایران». دویچه وله. ۲۰۱۲.
- ↑ «ممنوعیت اشتغال اتباع خارجی در دستگاههای دولتی ایران بهجز در موارد خاص». رادیو فردا. ۳۰ تیر ۱۳۹۳.
- ↑ «آغاز اجرای طرح «آمایش ۱۴» اتباع افغانستانی از ۷ خرداد». خبرگزاری تسنیم. ۸ خرداد ۱۳۹۸.
- ↑ اجتماعی، وزارت تعاون، کار و رفاه. «آغاز اجرای طرح آمایش ۱۴ اتباع افغانستانی از ۷ خرداد» مقدار
|نشانی=
را بررسی کنید (کمک). وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۶-۰۸.[پیوند مرده] - ↑ «راهنمای تکمیل مدارک اشتغال اتباع خارجه». اداره اشتغال اتباع خارجه. بایگانیشده از اصلی در ۱ دسامبر ۲۰۱۶. دریافتشده در ۱۴ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ «قوانین و مقررات اشتغال اتباع خارجی». اداره اشتغال اتباع خارجه. بایگانیشده از اصلی در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۶. دریافتشده در ۱۴ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «شرایط اشتغال اتباع بیگانه در ایران». وبگاه گروه حقوقی اندیشه کوروش. ۲۷ فروردین ۱۳۹۵. بایگانیشده از اصلی در ۲۰ ژانویه ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۶ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ اجتماعی، وزارت تعاون، کار و رفاه. «پنجاه هزار نفر از اتباع خارجی پروانه کار دارند». وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی. بایگانیشده از اصلی در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۰. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۶-۰۸.
- ↑ «اشتغال به کار اتباع بیگانه». اریکه ایرانیان دادبان.[پیوند مرده]
- ↑ «۳۰ کارفرمای متخلف به مراجع قضایی در شهرستان آبیک معرفی شدند». اداره اشتغال و کار جمهوری اسلامی ایران. ۲۲ مرداد ۱۳۹۶. بایگانیشده از اصلی در ۳۱ مارس ۲۰۲۲. دریافتشده در ۱۶ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «مرکز پژوهشها - قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت». rc.majlis.ir. بایگانیشده از اصلی در ۸ ژوئن ۲۰۲۰. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۶-۰۸.
- ↑ «جریمه بکارگیری اتباع خارجی غیرمجاز؛ روزانه حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان». www.irna.ir. ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۳. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۵-۰۸.
- ↑ «کاهش مشاغل اختصاصی برای اتباع خارجی از ۴۰۰ به ۶۶ شغل». وزارت تعاون، رفاه، کار. ۲۷ مرداد ۱۳۹۵. بایگانیشده از اصلی در ۱۷ فوریه ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۶ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ شغلهای مجاز اتباع خارجی در ایران (PDF). اداره اشتغال اتباع خارجه. بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۱۶ اوت ۲۰۲۱. دریافتشده در ۱۴ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «یک دستور از رهبر انقلاب: هیچ دانشآموز افغان، از تحصیل بازنماند؛ حتی غیرقانونی». خبرگزاری تسنیم. ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۴.
- ↑ دیاران (۲۰۲۲-۰۶-۱۲). «تحصیل کودکان مهاجر در ایران چالشهای تقنینی، نظارتی و اجرایی و راهکارهای پیشنهادی». دیاران. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۷-۲۵.
- ↑ «تحصیل ۵۰۰ هزار دانش آموز اتباع خارجی در ایران». ایسنا. ۲۰۱۹-۰۸-۱۱. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۴-۱۵.
- ↑ ۴۹٫۰ ۴۹٫۱ «تاسقف10 درصدانتخاب رشتههای فنی حرفهای برای دانشآموزان افغان». وزارت تعاون، رفاه. ۹ تیر ۱۳۹۶. بایگانیشده از اصلی در ۲۳ اوت ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۶ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ دیاران (۲۰۲۲-۰۶-۱۲). «تحصیل کودکان مهاجر در ایران چالشهای تقنینی، نظارتی و اجرایی و راهکارهای پیشنهادی». دیاران. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۷-۲۵.
- ↑ «هزینه تحصیل هر دانش آموز اتباع، یک میلیون و800 هزار تومان است». وزارت رفاه، کار، تعاون. ۲۳ فروردین ۱۳۹۶. بایگانیشده از اصلی در ۲۳ اوت ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۶ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «سالانه حدود 20 هزار اتباع خارجی برای آموزش هدفگذاری میشوند». وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی. ۱۱ مرداد ۱۳۹۶. بایگانیشده از اصلی در ۲۳ اوت ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۶ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ دیاران (۲۰۲۱-۰۵-۰۴). «تحولات اجتماعی ـ جمعیتی مهاجران افغانستانی در ایران». دیاران. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۷-۲۵.
- ↑ «کودکان لازمالتعلیم فاقد شناسنامه کارت تحصیلی دریافت میکنند». وزارت تعاون، کار، رفاه اجتماعی. ۷ مرداد ۱۳۹۶. بایگانیشده از اصلی در ۱۵ اوت ۲۰۲۰. دریافتشده در ۱۶ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «از نظر سنجی دربارهٔ خدمات جمهوری اسلامی به مهاجرین تا مزایای پاسپورت نسبت به کارت آمایش». باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «دانشجویان افغان در ایران، از بورسیه تا کفاشی». ایران وایر. ۲۱ نوامبر ۲۰۱۴.
- ↑ «تحصیل11 هزار دانشجوی افغان در ایران + ثبت نام رایگان 48هزار دانشآموز». الوقت. ۲۰ تیر ۱۳۹۵. بایگانیشده از اصلی در ۹ سپتامبر ۲۰۱۹. دریافتشده در ۱۶ ژوئن ۲۰۲۱.
- ↑ «تبدیل گذرنامهٔ دانشجویی به عادی فارغالتحصیلان». دفتر سرپرستی دانشجویان غیر ایرانی استان اصفهان. بایگانیشده از اصلی در ۲۳ اوت ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۸ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «بازگشت اتباع تحصیل کرده». سازمان مهاجرت. ۲۵ آبان ۱۳۹۴. بایگانیشده از اصلی در ۲۳ اوت ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۸ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «خدمات با کیفیت دفاتر پیشخوان دولت به پناهندگان برای بیمه سلامت». کمیساریای عالی پناهندگان. ۱۰ مرداد ۱۳۹۶. بایگانیشده از اصلی در ۲۳ فوریه ۲۰۲۰. دریافتشده در ۲۵ ژانویه ۲۰۲۱.
- ↑ «بیمه سلامت پناهندگان». دفتر امور اتباع و مهاجرین خارجی. ۱۳ مهر ۱۳۹۵. بایگانیشده از اصلی در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۸ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «بیش از ۲۰ هزار تبعه خارجی تحت پوشش بیمه سلامت قرار گرفتند». وزارت رفاه، کار. ۲۳ خرداد ۱۳۹۶. بایگانیشده از اصلی در ۳۱ مارس ۲۰۲۲. دریافتشده در ۱۶ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «ثبتنام بیمه سلامت پناهندگان». دفتر امور اتباع و مهاجرین. ۱۳۹۶. بایگانیشده از اصلی در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۸ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «شرایط پیوند اتباع افغانستان در ایران از زبان هاشمی». تسنیم. ۷ اردیبهشت ۱۳۹۴.
- ↑ «فروش اعضای بدن ایرانی به اتباع خارجی را صلاح نمیدانیم». وزارت تعاون، رفاه، کار. ۶ شهریور ۱۳۹۵. بایگانیشده از اصلی در ۳۱ مارس ۲۰۲۲. دریافتشده در ۱۶ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ ۶۶٫۰ ۶۶٫۱ «ثبت نزدیک به 24هزار ازدواج قانونی با اتباع خارجی». وزارت تعاون، رفاه، کار. ۱۴ تیر ۱۳۹۵. بایگانیشده از اصلی در ۱۰ اوت ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۸ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «تظاهرات کابل در اعتراض به 'اعدام افغانها در ایران'». بیبیسی فارسی. ۲ مه ۲۰۱۰.
- ↑ «آئیننامه زناشوئی بانوان ایرانی با اتباع بیگانه غیر ایرانی مصوب 6/7/1345 و اصلاحات بعدی». پورتال وزارت کشور. بایگانیشده از اصلی در ۷ ژوئن ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۳ اکتبر ۲۰۱۹.
- ↑ 923 (۲۰۲۰-۰۵-۲۰). «آییننامه اعطای تابعیت به فرزندان زنان ایرانی تصویب شد». ایرنا. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۰.
- ↑ "Breaking with some Mideast neighbors, Iran now lets mothers give their citizenship to their children". Washington Post. Retrieved 2020-12-26.
- ↑ «تملک اموال و مالکیت املاک توسط اتباع خارجی چگونه است؟». چگانه. بایگانیشده از اصلی در ۲۳ اوت ۲۰۱۷. دریافتشده در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۹.
- ↑ 1. https://hammihanonline.ir/بخش-سیاست-18/9163-پروژه-افغانستان#:~:text=در%20مسئله%20مهاجران، از%20بین%20برود.
- ↑ Isabel Mehlmann (۲۰۱۱). "Migration in Afghanistan A Country Profile 2011". maastrichtuniversity (به انگلیسی). Archived from the original on 5 July 2017. Retrieved 15 August 2017.
- ↑ refugee and returnee chapter response strategy 12 mar 2017 (PDF). humanitarianresponse. صص. صفحه ۹.
- ↑ «مهاجران افغان از ایران فرار میکنند». احیا نیوز. بایگانیشده از اصلی در ۲۶ اوت ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۶ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «افغانها از ایران به ترکیه میروند». ایران دیپلماسی.
- ↑ «وزیر کشور: ۶۰ درصد افغانها در ایران میخواهند به اروپا بروند». خبرگزاری مهر.
- ↑ «شهید مظلوم افغان که مزارش در «بجستان» است+تصاویر». خبرگزاری فارس.
- ↑ «روایت تیپی ایرانی که همه رزمندگان آن افغان بودند». خبرگزاری فارس. ۳ مهر ۱۳۹۳.
- ↑ «لشکر «فاطمیون» چگونه شکل گرفت؟». کیهان. ۹ خرداد ۱۳۹۴.
- ↑ «اولین وزیر افغان تبار کانادا در ایران متولد شده». بیبیسی فارسی. ۱ مهر ۱۳۹۵.
- ↑ «زندگینامه اعضای مجلس نمایندگان از هرات». خبرگزاری پژواک. بایگانیشده از اصلی در ۱۷ اوت ۲۰۲۱. دریافتشده در ۲۳ اوت ۲۰۱۷.
- ↑ «وزیر افغانی فارغالتحصیل ایران + عکس». مشرق نیوز. ۱۳ تیر ۱۳۹۱.
- ↑ «رنجی که مهاجران افغان از "چارخونه" میبرند». فردا نیوز.
- ↑ «حیران». بانک جامع اطلاعات سینمایی ایران.
- ↑ ««چند متر معکب عشق، بهترین فیلم خانه سینما شد»». بیبیسی فارسی. ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۵.
- ↑ «انتقاد کاربران افغان در شبکههای اجتماعی از نمایش سریال 'شیوع' در تلویزیون ایران». بیبیسی فارسی. ۴ اسفند ۱۳۹۴.