آنفلوانزای اسپانیایی
دنیاگیری ۱۹۱۸ آنفلوانزا یا آنفلوانزای اسپانیایی (به انگلیسی: Spanish flu) دنیاگیری آنفلوانزای مرگبار غیرمنتظرهای بود که در اثر ویروس آنفلوانزای A زیرگروه H1N1 ایجاد شد.[۲]
آنفلوانزای اسپانیایی | |
---|---|
![]() سربازانی از فورت رایلی، کانزاس، که بهعلت ابتلا به آنفلوانزای «اسپانیایی» در بخش بیمارستان در کمپ فونستون بستری شدهاند. | |
بیماری | آنفلوانزا |
نژاد ویروس | ویروس آنفلوانزای A زیرگروه H1N1 |
مکان | سراسر دنیا |
نخستین شیوع | اختلاف نظر وجود دارد |
محدودۀ زمانی | فوریه ۱۹۱۸ – آوریل ۱۹۲۰ |
موارد تأییدشده | ۵۰۰ میلیون نفر (تخمین)[۱] |
مرگها | ۱۷–۵۰+ میلیون نفر (تخمین) |
مابین بهار ۱۹۱۸ تا تابستان ۱۹۱۹، این بیماری ۵۰۰ میلیون نفر (یکسوم مردم جهان در آن هنگام) در سراسر جهان را دچار کرد[۱] و به گفته پژوهشگران، بین ۱۷ تا ۵۰ میلیون انسان جان خود را از دست دادند که بیشتر از شمار قربانیان مستقیم جنگ جهانی اول است. البته در برخی تخمینها تا ۱۰۰ میلیون نفر هم گفته شدهاست. پژوهشها نشان میدهند که این همهگیری ممکن است از مرگ سیاه هم قربانیان بیشتری در جهان داشته باشد.[۳] بیشتر آنفلوانزاها به شکل نامتناسبی کودکان و سالمندان را دچار میکنند ولی نرخ مرگ و میر در آنفلوانزای اسپانیایی به شکل غیرمنتظرهای در جوانان بیشتر بود.[۴]
ریشه
ویرایشفرضیههای بسیاری دربارهٔ خاستگاه این بیماری وجود دارد. برخی میگویند آغاز این همهگیری در ایالات متحده آمریکا،[۵] امپراتوری بریتانیا[۶] یا چین[۷][۸][۹][۷][۱۰][۱۱] بودهاست. این باور نیز هست که سانسور در زمان جنگ جهانی اول باعث شد این بیماری در جمهوری سوم فرانسه، امپراتوری بریتانیا و امپراتوری آلمان گزارش نشود اما چون در امپراتوری اسپانیا (که در جنگ بیطرف بود) گزارش شد، بهنظر آمد که این بیماری در آنجا همهگیرتر است؛ بنابراین پسوند «اسپانیایی» گرفت.[۱۲]
با اینکه در آن زمان میکروب به عنوان عامل بیماریهای عفونی کشف شده بود اما نزدیک به یک دهه پس از آن، ویروس آنفلوانزای A زیرگروه H1N1 به عنوان عامل این بیماری شناسایی شد.[۲]
در ایران
ویرایشایران یکی از بالاترین آمارهای مرگ بر اثر آنفلوانزای اسپانیایی را داشت. بر اساس یک تخمین، بین ۹۰۲٬۴۰۰ تا ۴٬۴۳۱٬۰۰۰ یا ۸٪ تا ۲۲٪ از کل جمعیت ایران بر اثر این بیماری کشته شدند.[۱۳] به نوشته امیراصلان افخمی بر خلاف دیگر جاهای زمین که بیشتر قربانیان شهرنشین بودند، در ایران این بیماری در روستاها بیشتر قربانی گرفت. شرایط اجتماعی (مهمترین دلیل)، قحطی، اعتیاد به تریاک، مالاریا، خشکسالی، احتکار، فساد و ناکارآمدی دولت، توسعهنیافتگی، و کمخونی از دلایل گسترش آنفلوانزای اسپانیایی در ایران بودند.[۱۲]
نیروهای روس، بریتانیا و عثمانی در چهار گام، آنفلوانزای اسپانیایی را وارد ایران کردند:[۱۲][۱۴]
- در شمال خاور: از عشقآباد به مشهد (نیروهای آمریکایی، ویروس آنفلوانزا را به نیروهای امپراتوری روسیه منتقل کردهبودند) [همهگیری کوچک]
- در شمال باختر: از باکو به بندر انزلی (نیروهای امپراتوری روسیه) [همهگیری کوچک]
- در جنوب: از بندرعباس و بوشهر (نیروهای امپراتوری بریتانیا و راج بریتانیا) (نیروهای هندی بسیاری نیز در ایران مردند) [همهگیری بزرگ]
- در باختر: از طریق میانرودان (جنگزدگان آشوریها، مردم ارمنی، نیروهای امپراتوری عثمانی)
چون همهگیری آنفلوانزای اسپانیایی در تهران ناگهانی و همزمان با وزش بادهای شدید بود آنرا «ناخوشی باد» نامیدند.[۱۲] اما بیشترین کشته در کرمان بود. در شیراز مردم خود را به مسجد میرساندند تا دست کم در جایی مقدس بمیرند.[۴]
بر پایه برآوردها آنفلوانزا در روستاها جان بین ۱۰ تا ۲۵ درصد و در شهرها بین یک تا ده درصد جمعیت را گرفت؛ بنابراین شمار قربانیان آنفلوانزا در ایران بین۹۱۰٬۴۰۰ تا ۲٬۴۳۱٬۰۰۰ (۸٪ تا ۲۱/۷٪) بودهاست.[۱۲]
انستیتو پاستور
ویرایشدر نتیجه کشتار آنفلوانزای اسپانیایی در ایران، تلاشهای فیروز فیروز (وزیر خارجه و رئیس هیئت نمایندگی ایران در کنفرانس صلح پاریس)، به گشایش انستیتو پاستور ایران در سال ۱۹۲۱ انجامید.[۱۲][۱۵]
سایر کشورها
ویرایشدر عربستان ترکی اول بن عبدالعزیز آل سعود پسر ارشد ملک عبدالعزیز، اولین پادشاه عربستان سعودی، در سال ۱۹۱۹ بر اثر این بیماری، در سن ۱۸ سالگی درگذشت.
نگارخانه
ویرایشجستارهای وابسته
ویرایشپانویس
ویرایش- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ Taubenberger & Morens 2006.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ "La Grippe Espagnole de 1918" (به فرانسوی). Institut Pasteur. Archived from the original (Powerpoint) on 17 November 2015.
- ↑ "Historical Estimates of World Population". Archived from the original on 9 July 2012. Retrieved 29 March 2013.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ آناهیتا شمس (۲۰ آبان ۱۳۹۷). «آنفلونزای اسپانیایی در ایران چقدر کشتار کرد؟». بیبیسی فارسی.
- ↑ "How the US Army infected the world with Spanish Flu". Limpia por dentro. 28 February 2018. Archived from the original on 28 December 2017. Retrieved 7 December 2017.
- ↑ "EU Research Profile on Dr. John Oxford". Archived from the original on 12 May 2009. Retrieved 9 May 2009.
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ Langford, Christopher (2005). "Did the 1918-19 Influenza Pandemic Originate in China?". Population and Development Review. Vol. 31, No. 3 (Sep., 2005) (3): 473–505. doi:10.1111/j.1728-4457.2005.00080.x. JSTOR 3401475.
{{cite journal}}
:|volume=
has extra text (help) - ↑ Cheng, K.F. "What happened in China during the 1918 influenza pandemic?". International Journal of Infectious Diseases. Volume 11, Issue 4, July 2007: 360–364. Archived from the original on 5 December 2019. Retrieved 5 March 2020.
{{cite journal}}
:|volume=
has extra text (help) - ↑ Cheng, K.F. "What happened in China during the 1918 influenza pandemic?". International Journal of Infectious Diseases. Volume 11, Issue 4, July 2007: 360–364. Archived from the original on 5 December 2019. Retrieved 5 March 2020.
{{cite journal}}
:|volume=
has extra text (help) - ↑ Klein, Christopher. "China Epicenter of 1918 Flu Pandemic, Historian Says". Archived from the original on 5 March 2020. Retrieved 5 March 2020.
{{cite journal}}
: Cite journal requires|journal=
(help) - ↑ Vergano, Dan. "1918 Flu Pandemic That Killed 50 Million Originated in China, Historians Say". National Geographic. Archived from the original on 3 March 2020. Retrieved 5 March 2020.
- ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ ۱۲٫۳ ۱۲٫۴ ۱۲٫۵ مهبد ابراهیمی (۲۰ آبان ۱۳۹۷). «صد سال پیش در ایران چه خبر بود؛ کشتار آنفلوانزای اسپانیایی». بیبیسی فارسی.
- ↑ Afkhami 2003; Afkhami ۲۰۱۲.
- ↑ اتابکی، تورج (۲۰۲۰-۰۳-۱۷). «کرونا: تکرار تجربه پس از صد سال در ایران». BBC News فارسی. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۳-۱۷.
- ↑ بیبیسی فارسی (۱۸ مارس ۲۰۲۰). «کرونا: تکرار تجربه پس از صد سال در ایران». بیبیسی فارسی. دریافتشده در ۲۷ اسفند ۱۳۹۸.
منابع
ویرایش- Taubenberger JK, Morens DM (ژانویه 2006). "1918 Influenza: the mother of all pandemics". Emerging Infectious Diseases. 12 (1): 15–22. doi:10.3201/eid1201.050979. PMC 3291398. PMID 16494711. Archived from the original on 1 October 2009.
- Potter CW (October 2001). "A history of influenza". Journal of Applied Microbiology. 91 (4): 572–9. doi:10.1046/j.1365-2672.2001.01492.x. PMID 11576290.
- Afkhami A (2003). "Compromised constitutions: the Iranian experience with the 1918 influenza pandemic". Bulletin of the History of Medicine. 77 (2): 367–92. doi:10.1353/bhm.2003.0049. PMID 12955964.
{{cite journal}}
: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) – Open access material by the Psychiatry and Behavioral Sciences at Health Sciences Research Commons. - Afkhami, Amir (29 March 2012) [15 December 2004]. "Influenza". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica. Fasc. 2. Vol. XIII (Online ed.). New York City: Bibliotheca Persica Press. pp. 140–143.
{{cite encyclopedia}}
: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link)
پیوند به بیرون
ویرایش- آنفلونزای اسپانیایی در ایران چقدر کشتار کرد؟، آناهیتا شمس، بیبیسی فارسی، ۲۰ آبان ۱۳۹۷ (ویدئو)
- صد سال پیش در ایران چه خبر بود؛ صدای چکمه مردان مسلح در پرشیا، مهبد ابراهیمی، بیبیسی فارسی، ۱۷ آبان ۱۳۹۷
- صد سال پیش در ایران چه خبر بود؛ 'خوردن گوشت انسان' در سرزمین گرسنگان شاه، مهبد ابراهیمی، بیبیسی فارسی، ۱۸ آبان ۱۳۹۷
- صد سال پیش در ایران چه خبر بود؛ احتکار، زنهای بیحجاب و غضب خداوند، مهبد ابراهیمی، بیبیسی فارسی، ۱۹ آبان ۱۳۹۷
- صد سال پیش در ایران چه خبر بود؛ کشتار آنفلوانزای اسپانیایی، مهبد ابراهیمی، بیبیسی فارسی، ۲۰ آبان ۱۳۹۷
- کرونا: تکرار تجربه پس از صد سال در ایران تورج اتابکی، بیبیسی فارسی
- آنفلوانزای اسپانیایی؛ دنیا بعد از همهگیری ۱۹۱۸ چه شکلی بود
- ویروس کرونا؛ درسهایی که میتوانیم از شیوع آنفلوانزای اسپانیایی بگیریم
- اسرار اپیدمی آنفلوانزای قاتل آشکار شد
- کشتار آنفلوانزای اسپانیایی