سید محمدمهدی میرباقری
سیّد محمّدمهدی میرباقری (زادهٔ ۱۳۴۰) روحانی شیعه ایرانی است که ریاست فرهنگستان علوم اسلامی قم[۲][۳] و نمایندگی استان سمنان در مجلس خبرگان رهبری را بهعهده دارد. او از مدرسان درس خارج فقه نیز بهشمار میرود.[۴]
سیّد محمّدمهدی میرباقری | |
---|---|
![]() میرباقری در ۱۳۹۹ | |
نماینده مجلس خبرگان رهبریدورههای پنجم و ششم | |
آغاز به کار ۱ خرداد ۱۴۰۳ | |
پس از | سید محمد شاهچراغی |
حوزه انتخاباتی | استان سمنان |
دوره مسئولیت ۴ خرداد ۱۳۹۵ – ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ همکار محسن کازرونی | |
حوزه انتخاباتی | استان البرز |
اکثریت | ۳۴۸٬۴۳۱ (۴۳٫۵٪)[۱] |
اطلاعات شخصی | |
زاده | ۱۳۴۰ (۶۲–۶۳ سال) قم، ایران |
پیشه | فقیه، فیلسوف |
تخصص | اجتهاد |
وبگاه | |
پیشینه فقهی | |
فقه | امامیه |
محل تحصیل | حوزه علمیه قم |
زمینههای فعالیت | کلام، فلسفه، حدیث |
سالهای فعالیت | ۱۳۵۴–اکنون |
مؤسسهها | حوزه علمیه قم فرهنگستان علوم اسلامی |
تأثیرگرفته از | سید منیرالدین هاشمی |
میرباقری از نظریهپردازان در باب نسبت بین علم و دین است. او معتقد به جهتداری علوم از نظر معرفتشناختی است که براساس آن میتوان علوم را به دینی و غیردینی تقسیم کرد.[۵] میرباقری در انتخابات اسفند ۱۳۹۴ از سوی مردم استان البرز به عنوان نماینده این استان در مجلس خبرگان رهبری انتخاب شد. وی در انتخابات اسفند ۱۴۰۲ مجلس خبرگان رهبری از استان سمنان به نمایندگی مجلس خبرگان رهبری برگزیده شد.
تحصیلات
ویرایشاز مهمترین استادان او در فقه و اصول میرزا جواد تبریزی، وحید خراسانی، محمد تقی بهجت، سیدموسی شبیری زنجانی و جعفرسبحانی و در منطق و فلسفه حسنزادهٔ آملی، عبدالله جوادی آملی، محمدتقی مصباح یزدی و سید منیرالدین حسینی الهاشمی را میتوان نام برد.[۶]
فعالیتهای سیاسی
ویرایشمیرباقری را مردم به سخنرانیهای مذهبی میشناسند اما او یک روحانی فعال در عرصههای سیاسی و فرهنگی نیز هست و برای جوانان طرفدار انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ به عنوان یک روحانیِ متفکر اجتماعی که مخالف هاشمی رفسنجانی، سید محمد خاتمی و حسن روحانی است، شناخته میشود. وی در اصل ادامهدهنده راه متفکر دیگری از متفکران انقلاب ۱۳۵۷ ایران به نام سید منیرالدین هاشمی و مکتب سیاسی و فرهنگی اوست. اولین بار در سال ۱۳۹۱ نسبت به طرح غرب برای «با سواد شدن زنان خاورمیانه تحت یک تعریف خاص» هشدار داد. طی سه دهه گذشته برای «اسلام حداکثری» طرح و ایده داد و در سال ۱۴۰۱ به تلویزیون آمد و در برنامه جهانآرا گفت: «آنهایی که اسلام حداقلی را پیاده کردهاند عامل اتفاقات این روزها هستند» و افزود «ما مخالف تحصیل و اشتغال زنان نیستیم، اما با الگوی غربی آن مخالفیم». میرباقری در انتخابات سال ۱۳۹۲ از ریاستجمهوری سعید جلیلی و در انتخابات سال ۱۳۹۶ از ریاستجمهوری سید ابراهیم رئیسی حمایت کرد. او در انتخابات ۱۴۰۳ از سعید جلیلی حمایت کرد. میرباقری برای اولین بار در سال ۱۳۹۵ یک منصب حکومتی را در ایران قبول کرد و از طریق انتخابات، به عنوان نماینده استان البرز در مجلس پنجم خبرگان رهبری انتخاب شد. او در انتخابات بر این نکته تأکید داشت که مأموریت مجلس خبرگان این است که بازوی تکمیلی برای نهاد ولایت فقیه که نظریه سیاسی شیعه است، باشد.[۷][۸]
میرباقری مخالف ارتباط منفعلانه با جهان غرب است و معتقد است که انقلاب اسلامی ایران، آغاز احیاء مجدد اسلام از لحاظ اجتماعی و بازگشت آن به عرصه تمدنی است و برای این کار به یک انقلاب فرهنگی و علمی نیازمند هستیم نه مبارزات سیاسی و نظامی.
اندیشهها
ویرایشاو نظراتِ گوناگونِ خود را دربارهٔ «علم و دین» «دین و فناوری»، «دین و توسعه» و «چگونگی اسلامی سازی علوم» در مقالات، کتابها، سخنرانیها و مصاحبههای مختلف بیان کرده است.[۹][۱۰][۱۱][۱۲] او دربارهٔ «نسبت بین دین و علم» معتقد است که هماهنگی بین منابع معرفت، به صورت قهری اتفاق نمیافتد، لذا برای اسلامیت علوم، نیازمند مقید شدن معارف نقلی، عقلی و تجربی، در منزلت منطق و روش تحقیق هستیم. میرباقری معتقد است این مهم نیز امکانپذیر نیست، مگر اینکه مسئله «دلالت» به عنوان عنصر مشترک تمامی عرصههای معرفت مورد توجه قرار گیرد و عوامل دخیل در آن شناسایی شود.[۱۳]
مهدی میرباقری معتقد است که مثنوی مولوی نمیتواند منبع حکمت عملی متناسب برای حضور فعال مسلمانان در جهان معاصر باشد چرا که نمیتواند مفاهیمِ دینی حق و باطل و نور و ظلمت را به نحوی توضیح دهد که تقابل بین آنها معنا دار باشد. او به عنوان نمونه به این بیتی از بخش ۱۲۱ دفتر اول مثنوی اشاره میکند که «چونک بیرنگی اسیر رنگ شد موسیی با موسیی در جنگ شد» و آن را شاهدی میگیرد که تفکر مثنوی توان توضیح تقابل انبیاء با فرعونها و نمرودها را ندارد و نمیتواند آن را به درستی معنا کند؛ لذا انقلاب اسلامی نمیتواند با این نوع حکمت عملی به این طرق عرفانی تکیه کند.[۸]
میرباقری و فرهنگستان علوم اسلامی از آنجایی که معتقدند که دین اسلام یک دین اجتماعی و تمدنی است و برای ساخت تمدن نیز باید دستگاه علمی داشت که از آن طرح حمایت کند و آن ویژگیها را به ساختار و روابط تبدیل کند، از جمله تلاشگران مهم برای اسلامیکردن دانشگاه و علوم میباشند؛ یعنی به دنبال آن هستند که دانشگاهها، به دنبال پیدا کردن معادلات اجتماعی باشند که برای انسان متدین و مؤمن، جامعه را ساختار بندی کند و او را به بهینگی در ارتباط با طبیعت و دیگر انسانها برساند[۸] لذا معتقدند که مثلاً در تحلیل مسائل اخیر پیش آمده در سال ۱۴۰۱ معتقدند: اکتفا به برخورد با رستوراندار و راننده و آن جوان و خانومی که مرتکب بیحجابی شده است ظلم به آنهاست. چرا که این امور فقط «ارتکاب به جرم» است اما آن کارشناسان تصمیم سازی که با تبعیت از کارشناسی غربی، ساختار جامعه را تغییر دادهاند و بی عفتی در جامعه دینی اقامه شده است، چهار دهه است که به عنوان دانشمند و کارشناس مدال هم میگیرند و مدام در مشکلات به همانها رجوع میشود.[۱۴]
وی در مورد نقش حوزههای علمیه چنین گفته است: «امروز نیز وظیفه و رسالت حوزههای علمیه این است جلوی نفوذ دشمن در دنیای اسلام و جامعه مسلمین را بگیرند».[۱۵]
تقاریر وی از علم، متفاوت از سایر اندیشمندان بوده و ریشه در معارف دینی دارد. همچنین هدفی که او از علم ترسیم کرده است نیز دارای نکاتی اختصاصی است. او در یکی از سخنرانیهای خود اینگونه گفته است: «علم حقیقی را به کسی میدهند که عبد شود، اگر انسان طالب بندگی باشد، علم به او عنایت میشود و میتواند از اسرار و معارف کتاب آسمانی قرآن کریم که نزد امام زمان (عجلاللهتعالیفرجه) است، بهرهمند شود».[۱۶]
کتابشناسی
ویرایش- رویکردی نو در پایگاه وضع و دلالتهای زبانی (۱۳۸۱)
- جهتداری علوم از منظر معرفتشناختی (مناظره) (۱۳۸۷)
- گفتارهایی پیرامون تحول در علوم انسانی (۱۳۸۹)
- بینش تمدنی، تقریری از کلام اجتماعی سید محمدمهدی میرباقری ۱۳۹۳)
- جستارهایی در معانی ولایت فقیه (۱۳۹۴)
- نسبت اخلاق و فناوری اطلاعات (۱۳۸۶)
- کالبدشکافی فرهنگی فتنه ۸۸ (۱۳۹۲)
- هنر، دین، تجدد (۱۳۹۴)
- مشکات ولاء (۱۳۹۶)
- انقلاب اسلامی و تداول قدرت: تحلیل و آسیبشناسی جریانهای سیاسی و دولتها در جمهوری اسلامی، تدوین کارگروه تدوین حکمت، قم: تمدن نوین اسلامی، ۱۳۹۷.
- مباحثی پیرامون امامشناسی، ۲ج، قم: دارالمعارف، ۱۴۰۲.
- جستاری در مبانی نظری ولایت فقیه، قم: تمدن نوین اسلامی، ۱۳۹۴.
- مجموعه «تأملات قرآنی در پرتو معارف اهل بیت» در تفسیر سورههای قرآن (۱۳۹۵)
- نهر عظیم 《در رابطه با نحوه حدیث خوانی و ارتباط با حدیث طلاب علوم دینی》
- تربیت ولایی (۱۴۰۲)
گفتوگو
ویرایش- حسینی شیرازی، سیدمنیرالدین، مدرنیته و تنزل منزلت انسانی: آخرین گفت و گوی علمی مرحوم استاد سید منیرالدّین حسینیشیرازی با استاد سید محمدمهدی میرباقری، قم: تمدن نوین اسلامی، ۱۳۹۴.
دربارهٔ میرباقری
ویرایش- در شناخت غرب: تحولخواهی مذهبی در میانه اسلام و تجدد، تحقیق، تقریر و تألیف حسین مهدیزاده؛ تقریری آزاد از نظریهٔ غربشناسی سید محمدمهدی میرباقری، قم: تمدن نوین اسلامی، ۱۳۹۶.
منابع
ویرایش- ↑ «نتایج قطعی انتخابات مجلس خبرگان در استان البرز اعلام شد». خبرگزاری مهر. ۹ اسفند ۱۳۹۴. دریافتشده در ۱۳ بهمن ۱۳۹۶.
- ↑ «فعالیتها برای اسلامی کردن علوم انسانی در حد کفایت نبوده است». خبرگزاری مهر. ۲۰۱۲-۰۶-۱۹. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۷-۲۸.
- ↑ «وبگاه فرهنگستان علوم اسلامی». بایگانیشده از اصلی در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۱. دریافتشده در ۱۶ نوامبر ۲۰۱۱.
- ↑ Golkar, Saeid (Spring 2019), "Iran after Khamenei: Prospects for Political change", Middle East Policy, 26 (1): 75–88, doi:10.1111/mepo.12401, archived from the original on 6 December 2020, retrieved 29 April 2020
- ↑ جهتداری علوم از منظر معرفتشناختی. پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی. ۱۳۸۷.
- ↑ مسعود آذر (۲۰۲۴-۰۷-۲۷). «محمدمهدی میرباقری کیست؟ از «نگاه آخرالزمانی» تا «مسند رهبری»». بیبیسی فارسی. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۷-۲۸.
- ↑ «واکنش حجت الاسلام میرباقری به خبر انتصابش به امامت جمعه تهران: مطلع نیستم». انتخاب. ۱۳۹۷-۰۲-۰۳. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۷-۲۸.
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ «طرفدار پر و پا قرص احمدینژاد، امام جمعه تهران میشود؟ /گمانهها دربارهٔ روحانی طرفدار رئیسی و جلیلی». پایگاه خبری آفتاب. ۳ اردیبهشت ۱۳۹۷. دریافتشده در ۶ خرداد ۱۴۰۳.
- ↑ «رابطه دین و تکنولوژی». بایگانیشده از اصلی در ۲۲ نوامبر ۲۰۱۱. دریافتشده در ۱۶ نوامبر ۲۰۱۱.
- ↑ «دین و توسعه». بایگانیشده از اصلی در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۲. دریافتشده در ۱۶ نوامبر ۲۰۱۱.
- ↑ «مقدمات و مراحل تاریخی تحقق علم دینی». بایگانیشده از اصلی در ۲۷ اوت ۲۰۱۱. دریافتشده در ۱۶ نوامبر ۲۰۱۱.
- ↑ «سید الشهدا (ع) درهای رحمت خاص خدا را بر مؤمنین گشود». خبرگزاری مهر. ۲۰۱۲-۱۱-۲۶. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۷-۲۸.
- ↑ http://sccsr.ac.ir/journal/بایگانی/book/فصلنامه-تخصصی-علوم-انسانی-اسلامی-صدرا-8
- ↑ «چه کسی جانشین مصباح یزدی میشود؟ / سید محمدمهدی میرباقری تئوریسین جدید؟». عصر ایران. ۱۴۰۲-۰۱-۱۵. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۷-۲۸.
- ↑ «حجت الاسلام والمسلمین میرباقری در بزرگداشت آیت الله حائری شیرازی: حوزه باید جلوتر از زمان حرکت کند». شفقنا. دریافتشده در ۲۰۱۸-۱۱-۳۰.
- ↑ «حجت الاسلام والمسلمین میرباقری: علوم قرآنی را باید از امامان معصوم (ع) دریافت کنیم». شفقنا. دریافتشده در ۲۰۱۸-۱۱-۳۰.
پیوند به بیرون
ویرایشسِمَتهای علمی | ||
---|---|---|
پیشین: سید منیرالدین هاشمی |
رئیس فرهنگستان علوم اسلامی ۱۳۷۹–تاکنون |
در حال تصدی |
کرسی پارلمانی | ||
حوزه انتخاباتی جدید | نماینده مجلس خبرگان رهبری نمایندهٔ استان البرز ۱۳۹۵–۱۴۰۲ متصدی همزمان: محسن کازرونی |
پسین: حسین ردایی، محمدرضا فلاح تفتی |
پیشین: سید محمد شاهچراغی |
نماینده مجلس خبرگان رهبری نمایندهٔ استان سمنان ۱۴۰۳–اکنون |
در حال تصدی |