کاخ هشتبهشت
کاخ هشت بهشت یک کاخ تاریخی در شهر اصفهان است که در دوران صفویان و در سال ۱۰۸۰ قمری ساخته شدهاست. ساختمان این کاخ در دو طبقه در میان باغی بزرگ بنا شدهاست. سبک معماری این بنا به شیوه اصفهانی است.[۱]
کاخ هشتبهشت | |
---|---|
![]() | |
نام | کاخ هشتبهشت |
کشور | ایران |
استان | استان اصفهان |
شهرستان | اصفهان |
اطلاعات اثر | |
کاربری | موزه |
دیرینگی | دوره صفوی |
دورهٔ ساخت اثر | دوره صفوی |
اطلاعات ثبتی | |
شمارهٔ ثبت | ۲۲۷ |
تاریخ ثبت ملی | ۲۲ آذر ۱۳۱۳ |
![](http://up.wiki.x.io/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Kakh-e-hasht_behesht_esfahan.jpg/250px-Kakh-e-hasht_behesht_esfahan.jpg)
پیشینه
ویرایشکاخ هشتبهشت - که روزگاری زیباترین کاخ عالم هم نامیده میشد - در سال ۱۰۸۰ هجری و به روزگار شاه سلیمان صفوی در میان «باغ بلبل» ساخته شد. نخستین مدرسه دوره قاجار در اصفهان کاخ هشتبهشت است که به نام مدرسه همایونی شناخته میشد.[۲][۳]
باغ وسیعی که عمارت در آن واقع شده جزئی از باغ بزرگ نقش جهان بودهاست که شاه اسماعیل اول احداث کرد و در زمان جانشینان او بهخصوص شاه عباس اول به قطعات متعددی تقسیم شد. باغ هشت بهشت در زمان شاه صفی وجود داشتهاست و در دوره دو شاه بعدی یعنی شاه عباس دوم و شاه سلیمان بر درختان این باغ زیبا افزودند. لازم است ذکر شود کوشک باغ متعلق به زمان شاه سلیمان صفوی میباشد که در آن دوره باغ تکمیل و اصلاح گردید و در سال ۱۰۸۰ هـ. ق که با سومین سال سلطنت شاه سلیمان صفوی مقارن بود، به اتمام رسید و به گفته برخی تاریخدانان این باغ نشیمن هشت سوگلی حرم پادشاه بودهاست، که ۴ نفر در طبقه همکف و ۴ نفر دیگر در طبقه اول سکنی گزیده بودند.[۴]
این بنای دو طبقه با طاقهای زیبا و تزئینات فراوان یکی از نمونههای درخشان معماری عصر صفویه بهشمار میرود. این قصر از همان ابتدای احداث «کاخ هشت بهشت» «هشت به هشت» و «هشت در بهشت» نامیده میشدهاست.
معماری
ویرایشبخش مرکزی کاخ به صورت چهار صفه ساخته شده و ایوان آن رو به شمال است. سقفی که بر فراز این بنای ۴ صفه استوار است پوشیده از مقرنسهای گچی خوش رنگ و خوش طرح است.
اتاقهای طبقه اول در چهار گوشه عمارت تزئیناتی از گچبری و نقاشی دارند. در طبقه دوم عمارت نیز مجموعهای از رواقها و اتاقها و طاقها و پنجرهها بر زیبائی آن میافزایند. این طبقه به راهروها و اتاقهای متعددی تقسیم شده که هر یک تزئینات خاصی دارند. در برخی حوض آب و در بعضی بخاریهای دیواری تعبیه شدهاند. دیوارها را نیز آینههای فراوان میپوشانیدهاند. تمام سقفهای کاخ را نیز موزائیکهای بسیار عالی پوشانیده و دالانها و غلامگردشهای بسیار زیبا و هماهنگ، آنها را احاطه کردهاند.
آنچه در این عمارت حائز اهمیت است، ارتباطی است که میان فضاها و قسمتهای مختلف آن پدید آمدهاست. این ارتباط باعث شده تا این عمارت در عین تنوع و گوناگونی و تعدد فضا از وحدت و یکپارچگی و تزئینات قابل توجه برخوردار شود.
تزئینات
ویرایشتزئینات عمارت در دوران صفویه به حدی باشکوه و هنرمندانه بوده که سیاحان بسیاری زبان به تحسین آن گشودهاند. متأسفانه امروز از نردههای چوب زرنگار و قابها و جامهای بلور و آلتهای شیشهای رنگارنگ ظریف اثری بر جای نماندهاست چرا که در دورههای بعد از صفویه و بهخصوص در عصر قاجاریان تغییرات بسیاری در آن داده شدهاست. این تغییرات به حدی است که برخی از سیاحان آن را از دوران قاجار به حساب آوردهاند.
در اواخر دوران قاجار عمارت هشت بهشت به مالکیت خصوصی اشخاص درآمد و از زیورهای نفیس و گرانبهای دوره صفویه عاری گردید بهطوریکه امروز از آن همه شکوه و فریبندگی داخل کاخ و آبنماها و جویهای آب روان اثری بر جای نماندهاست. با همه دخل و تصرفات زیبایی صفوی این بنا برجای ماندهاست چنانکه آندره گدار باستانشناس و ایرانشناس میگوید:
- «... کاخ هشت بهشت با تالاری که از هر سو باز است و با چهار عمارت کلاهفرنگی در چهار گوشهٔ خود هنوز هم ترکیب اصلی و مختصری از لطف و ملاحت روزگاران گذشته را حفظ کردهاست.»
ذکر این نکته مناسبت دارد که تزئینات این کاخ هشتگوشه که نشانه روحیه معماری و تزئینات اواخر دوره صفوی است به همراه ساختمان آن که میان باغ واقع شدهاست بعدها به فراوانی مورد تقلید قرار گرفتهاست.
در نظر سیاحان
ویرایشکلیه سیاحان و جهانگردانی که از اصفهان بازدید کرده و موفق شدهاند به درون کاخ هشت بهشت راه یابند آن را بهترین بناهای دنیا نامیدهاند. یکی از آنها کاخ هشت بهشت را با عبارت «... فرحانگیزتر از مجللترین کاخهای ممالک اروپایی» توصیف کردهاست.
نگارخانه
ویرایش-
نمای ورودی پشت نقاشی پاسکال کوست
-
در کتاب ژان شاردن کشیده شده در زمان شاه سلیمان سازنده کاخ
-
امروز
-
سقف مشبک کاخ هشت بهشت
-
نمایی از سقف چوبی منبتکاری شدهٔ عمارت هشتبهشت
-
سقف کاخ هشت بهشت
-
سقف عمارت، نقاشی پاسکال کوست
-
معماری کاخ هشت بهشت
-
کاخ هشت بهشت
-
هشتبهشت، نمای شمال غربی
پانویس
ویرایش- ↑ سبکشناسی معماری ایرانی. محمد کریم پیرنیا. نشر معمار. ۱۳۸۳. ص۲۷۰
- ↑ «آنچه باید دربارهٔ مدارس نوین شهر اصفهان بدانیم». ایسنا. ۲۰۱۹-۰۹-۲۰. بایگانیشده از اصلی در ۱۳ اکتبر ۲۰۱۹. دریافتشده در ۲۰۲۰-۱۱-۰۳.
- ↑ «مدارس نوین دراصفهان ازآغاز تا امروز(1)». rasekhoon.net. دریافتشده در ۲۰۲۰-۱۱-۰۳.
- ↑ «Isfahan x. Monuments (2) Palaces – Encyclopaedia Iranica». iranicaonline.org. دریافتشده در ۲۰۲۰-۱۱-۰۳.