نارین قلعه (اردبیل)
نارین قلعۀ اردبیل، قلعهای مستحکم بوده که درون شهر اردبیل و در کنار بالیقلیچای که در دورهٔ رضاشاه پهلوی در سال ۱۳۱۵ خورشیدی تخریب گردیدهاست. نارین قلعه که از قدمت و تاریخ ساخت آن اطلاع دقیقی در دست نیست، دژ حکومتی شهر اردبیل بود و در جنگهای ایران و روس و مرکز ذخیرهٔ لوازم جنگی بشمار میرفت.[۱] این قلعه در سال ۱۳۱۵ تخریب شد و متأسفانه بنای قابل توجهی از آن برجای نماندهاست. این قلعه محل سکونت حاکمان شهر اردبیل بوده و پادگان و زندان شهر نیز در آنجا قرار داشت. از زمان دقیق ساخت آن اطلاع دقیقی در دست نیست، ولی احتمالا بنای آن به پیش از دوران صفویان باز میگردد.[۲][۳] این قلعه در زمان فتحعلی شاه قاجار و به دست هیأت نظامی فرانسوی به سرپرستی ژنرال گاردان تحکیم و بازسازی شد. این هیئت نظامی قلعه را با الزامات جنگها و جنگافزاری جدید متناسب نمیدیدند و در نتیجه در اطراف آن باروی محکمی با برجهای مستحکمی ساختند و افزون بر خندق قدیمی قلعه که در داخل دیوارهای جدیدتر قرار گرفته بود در بیرون آن نیز خندق عمیق و عریضی کندند و نهر آب را هم از محلهٔ شاهباغی شهر به آن بردند. این قلعه در جنگهای ایران و روس از مستحکمترین مواضع دفاعی ایران و مهمترین مرکز ذخیرهٔ لوازم جنگی بود.[۲]
از این قلعه به عنوان زندان هم استفاده میشدهاست. بسیاری از شاهزادگان و مدعیان پادشاهی قاجار و بعدها تعدادی از مجاهدان راه آزادی و مشروطهخواهان، مانند ستارخان در آن زندانی بودهاند.[۳]
در دورهٔ قاجار ابراهیم بیگ مراغهای به اردبیل مسافرت کرده بوده و دربارهٔ نارین قلعه چنین مینویسد:» این قلعه بسیار محکم است، در دم دروازهٔ قلعه پیرمردی ایستاده بود؛ گویا توپچی و قراول است، شمشیری در دست بدیواری تکیه داشت. قلعه دو خندق مارپیچ دارد که در روی هر یک پلی برای آمد و شد مردم بستهاند. قلعه بسیار وسیع و عمارات حاکمنشین در درون قلعه است، مسجد عالی و حمامی دارد. ده الی دوازده عراده توپ در جاهای مختلف قلعه بود. در جنب توپخانه، سربازخانه بودهاست.[۴]
منابع
ویرایش- ↑ «قلعههای تاریخی اردبیل». بایگانیشده از اصلی در ۱۱ ژانویه ۲۰۱۴. دریافتشده در ۱۱ ژانویه ۲۰۱۴.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ اردبیل در گذرگاه تاریخ، بابا صفری جلد اول
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ «معرفی نارین قلعه اردبیل». بایگانیشده از اصلی در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۳. دریافتشده در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۳.
- ↑ «معرفی نارین قلعه اردبیل». بایگانیشده از اصلی در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۳. دریافتشده در ۲۳ دسامبر ۲۰۱۳.