ابوالقاسم قربانی
ابوالقاسم قربانی (زاده ۲۲ دی ۱۲۹۰- درگذشته ۳۰ آبان ۱۳۸۰) تاریخنگار ریاضی اهل ایران بود. قربانی بیشتر به دلیل پژوهشهایش دربارهٔ ریاضیدانان ایرانی و تاریخ ریاضیات در ایران نامبردار است.
ابوالقاسم قربانی | |
---|---|
زادهٔ | ۲۲ دی ۱۲۹۰ |
درگذشت | ۳۰ آبان ۱۳۸۰ |
ملیت | ایرانی |
شناختهشده برای | تاریخ ریاضیات در ایران، ریاضیدانان ایرانی |
پیشینه علمی | |
شاخه(ها) | ریاضیدان، پژوهشگر تاریخ ریاضیات |
زندگینامه وی
ویرایشابوالقاسم قربانی در ۲۲ دی ۱۲۹۰ خورشیدی در تهران به دنیا آمد. در سال ۱۳۱۲ دوره دبیرستان را در مدرسه عالی سن لویی با رتبهٔ اول به پایان رساند.[۱] در سال ۱۳۱۶ از دانشسرای عالی دانشآموخته شد. پس از گذراندن دوره سربازی، از سال ۱۳۱۹ به استخدام وزارت فرهنگ (آموزش و پرورش) درآمد و در دبیرستانهای مختلف از جمله دبیرستان رازی، دبیرستان سن لویی و دبیرستان فرانکو پرسان و همچنین در دانشسراهای مقدماتی به آموزش ریاضیات پرداخت. از سال ۱۳۴۱ تا سال ۱۳۴۵ در ژنو به سرپرستی دانشجویان ایرانی و رایزن فرهنگی گماشته شد و پس از بازنشستگی در سال ۱۳۴۵، تا سال ۱۳۵۷ در مدرسه عالی دختران ایران به فعالیتهای آموزشی و پژوهش مشغول بود. قربانی در ۳۰ آبان ۱۳۸۰ چشم از جهان فروبست.[۲]
قربانی به هنگام مرگ در آبان ماه ۱۳۸۰، دو کار پژوهشی در دست داشت. نخست زندگینامهٔ منجمان دورهٔ اسلامی که قرار بود به همان شیوهٔ اثر مشهور ایشان، زندگینامهٔ ریاضیدانان اسلامی منتشر شود و دیگر پژوهشی دربارهٔ آثاری از ریاضیدانان دورهٔ اسلامی یا کارنامهٔ ریاضیدانان دوره اسلامی. اما با درگذشت وی کار انتشار هر دو کتاب متوقف ماند.[۱]
پژوهشها
ویرایشقربانی در طول زندگی خود ۶۸ عنوان کتاب و همچنین مقالههای پرشماری در نشریههای علمی و فرهنگی همچون سخن علمی، یکان، یغما، راهنمای کتاب، آشتی با ریاضیات و آشنایی با ریاضیات به چاپ رساند. از میان این کتابها، ۱۰ عنوان مربوط به تاریخ ریاضیات در ایران و سایر کشورهای تمدن دوره اسلامی است. ۴۷ عنوان هم کتابهای درسی ریاضی برای دبستان و دبیرستان است که بهطور مشترک با آقای حسن صفاری نوشته شدهاست. بقیه، کتابهایی است که در زمینه ریاضیات ترجمه یا تألیف شدهاند.
از آثار دیگر او میتوان کتابهای «نسوی نامه»، «فارسی نامه» و «تحریر استخراج الاوتار» را نام برد. کتاب زندگینامه ریاضیدانان دوره اسلامی مرجع بسیار مهم و کمنظیری برای پژوهش در این زمینه است. چکیدهای از این کتاب در سال ۱۳۵۲ به انگلیسی برگردانده و در دانشگاه صنعتی آریامهر (دانشگاه صنعتی شریف) چاپ شد.[۲]
جوایز
ویرایشقربانی چهار بار برنده جایزه کتاب سال شد: کاشانینامه (۱۳۵۰)، بیرونینامه (۱۳۵۳)، بوزجانینامه (۱۳۷۱) و تحقیق در آثار ریاضی ابوریحان بیرونی (۱۳۷۱).[۳]
جایزه ابوالقاسم قربانی
ویرایشجایزهای است که انجمن ریاضی ایران به مقالات برتر در زمینهٔ تاریخ ریاضیات اهدا میکند.[۴]
منابع
ویرایش- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ یونس کرامتی، جزیره دانش بایگانیشده در ۲۵ اکتبر ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ محمد باقری، درگذشت استاد ابوالقاسم قربانی، دانش و مردم سال دوم شماره ۸ و ۹
- ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref>
غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامToolAutoGenRef2
وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ وبگاه انجمن ریاضی ایران، بخش جوایز بایگانیشده در ۸ ژانویه ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine